Het is een opvallend verschil tussen Johannes en de andere evangeliën: alleen Johannes maakt melding van de wonden van de Verrezene. Matteüs en Marcus zeggen daar niets over. Bij Lucas toont de Verrezene zijn handen en voeten (24,39-40), zoals Hij bij Johannes zijn handen en zijn zijde toont (20,20). Maar alleen Johannes noemt daarbij ook de wonden (20,25.27). De reden is dat Johannes op een heel eigen manier reageert op het in zijn tijd dominante ideaal van het mooie en ongeschonden lichaam. Als je dat weet, begrijp je Tomas beter.

De lange reeks lezingen van de paaswake kan verwarrend overkomen. Voor de meeste gemeentes of instellingen zal het zeker ook teveel van het goede zijn. Laten we daarom nog eens nagaan hoe een en ander bedoeld is en wat de thema’s van de paaswake zijn. Dat kan helpen keuzes te maken bij de voorbereiding van deze viering.

Er zal niet veel gepreekt worden op Goede Vrijdag. Traditioneel worden Johannes 18 en 19 gelezen, vaak onderbroken door het zingen van Psalm 22. De synoptische evangeliën blijven meestal buiten beeld. Maar het loont de moeite daar ook eens naar te kijken om zo het eigene van Johannes scherper te zien.

Met Witte Donderdag begint in de westerse kerk het Paastriduüm, de drie dagen waarop het verhaal van Jezus’ lijden, sterven en opstanding in herinnering wordt geroepen. Het is een belangrijk verhaal: als kerk nemen we de tijd het breed uit te meten.

Voor de christengemeenschap rond Marcus is het duidelijk: Jezus als de Gezalfde van God (1,1) verkondigt de nabijheid van het Rijk Gods (1,14). Dit kan gemakkelijk verkeerd begrepen worden door een volk dat verdrukt wordt door de Romeinen, en hoopt dat er van Godswege bevrijding zal komen. Marcus beschrijft Jezus niet als een aardse koning die met geweld de strijd tegen de Romeinen zal aangaan. Hij ziet Jezus als de Mensenzoon, een lijdende dienaar, die als nederige koning Jeruzalem binnenkomt op een veulen, en zich laat zalven voor zijn begrafenis.

Marcus 1,29-39 bestaat uit een aantal korte scènes uit het begin van Jezus’ ‘openbare optreden’: de genezing van de schoonmoeder van Simon (Petrus), algemene genezingen in de stad, Jezus die zich terugtrekt voor gebed, en een tournee van verkondiging en exorcisme in heel Galilea. Er zit een ritme in de tekst: het zijn telkens vignetten met een gedetailleerde interactie tussen Jezus en anderen, gevolgd door een groter verhalend gebaar. Marcus laat hiermee een stukje vertelkunst zien: via de vignetten toont hij de inhoud van Jezus’ algemene optreden, terwijl het algemene optreden de omvang aangeeft van wat Jezus doet.

In de oudtestamentische lezing van deze vierde zondag na Epifanie wordt een opvolger van Mozes uit Israël beloofd, een opvolger die in de naam van de Eeuwige zal spreken. Marcus presenteert Jezus in een van de eerste scènes in zijn evangelie als een jood uit Nazaret wiens nieuwe leer gezag heeft; hogere machten gehoorzamen Hem. Hij is degene die in de naam van de Allerhoogste komt. Paulus besteedt aandacht aan een vraagstuk dat ontstaat onder de aanhangers van Mozes’ opvolger.

Goed nieuws! Dat is zowel het opschrift van het Marcusevangelie als de kern van de zondagslezingen. Het vreugdevolle nieuws bevat een uitnodiging van Godswege, die perspectief en nieuw leven biedt, maar ook uitdaagt om andere wegen te gaan.

In Psalm 72,10-11 wordt verteld dat koningen uit de volkeren zullen neerbuigen voor ‘de koning(szoon)’ met geschenken. In Jesaja 60,3.6 wordt verteld hoe de volkeren naar Sions stralende licht komen met hun koningen en met goud en wierook. In Matteüs 2 gaat het echter niet over ‘koningen’, maar over ‘wijzen’ of ‘magiërs’ die achter het licht van een ster aangaan om een pasgeboren koningskind te vinden. Maar zonder de Schrift komen ze er niet. Ook Paulus betrekt de volkeren erbij (Ef. 3,1-12).