De Canadese historicus en oud-politicus Ignatieff was vijf jaar geleden uitgenodigd om een lezing te geven over rechtvaardigheid en politiek, tijdens het Psalmenfestival in Utrecht waar alle 150 psalmen uitgevoerd […]

Van der Dussen, Nederlands-Gereformeerd predikant, was jarenlang verbonden aan de predikantenopleiding van de NGK. Bij zijn afscheid kreeg hij een bundel met zeventien opstellen. Het is een uiteenlopende verzameling met bijdragen over de vele terreinen van het vak geworden. Prediking, pastoraat, ethiek, kerkgeschiedenis, exegese. Het thema ‘het goede leven’ komt in verschillende stukken terug. Hier volgen enkele indrukken.

Een beproefde route. Zo wordt de aanbevolen weg van doop via de brug van belijdenis naar avondmaal door doctor én pastor Verboom genoemd (p.113). Die route is traditiegetrouw door hemzelf menigmaal samen met een (belijdenis)catechesegroep, doop- of avondmaalkring gelopen. Hij is ook beproefd, getest onderweg. Hij wilde nooit simpelweg op herhaling of op de automatische piloot verder.

Halík, Tsjechisch priester en theoloog, schrijft bestsellers. Dat doet hij bewogen en vlot, ook nu. Een breed scala aan denkbeelden en denkers komt voorbij in verschillende samenhangen. Als hij spreekt over de huidige crisis heeft hij het over twee thema’s: ‘De terugkeer van de religie’ en ‘De crisis’ (29-38). Wat mag dat wel zijn?

Wat een nauwkeurig geschreven en prachtig uitgegeven gebonden boek met vele foto’s van predikanten en musici die betrokken waren bij de Liturgische Kring! Mieke Breij (musicoloog en archivaris) heeft vele laadjes opengetrokken om deze 100 jarige motor van liturgische vernieuwing voor het voetlicht te halen en te gedenken. Dr. J.H. Gerritsen (hofprediker die bij de doop van prinses Juliana durfde zeggen: ‘nu gaan we Juliaantje begraven’) hield in 1911 de eerste liturgische dienst in Den Haag.

De titel geeft het onderwerp en de opbouw van het boek weer: de ‘beproefde route’ van doop, belijdenis en avondmaal. Het is een route die voor veel (protestantse) christenen bekend is, al vanaf de reformatie. Deze route is in lijn met de oudste Nederlandse (gereformeerde) psalmboekjes. Daarin was tussen het ‘Formulier om de heilige doop uit te richten’ – een specifiek formulier voor kinderen en ‘bejaarden’ bestond nog niet – en het ‘Formulier om het heilig avondmaal te houden’ een ander document geplaatst. Dit document was gericht op de opname van de catechisanten in de gemeente: ‘Een korte onderzoeking van het geloof, voor degenen die zich tot de gemeente begeven willen’.

Wie enthousiast(er) wil worden om samen met anderen de Bijbel te lezen of bekwamer om een (huis)bijbelkring te leiden leze dit boek! Wat is er mooier dan de belevenis dat de Bijbel voort je open gaat en dat je met andere kringleden ontdekt wat er staat! Zo kun je groeien in geloof en gehoorzaamheid en in het eren van God. Ontdekkend lezen is een open manier van lezen.

Het recenseren van dit dagboek van bijna duizend bladzijden is in zekere zin onmogelijk. Maar omdat het om een belangwekkende uitgave gaat, zowel voor de Nederlandse theologie als voor haar geschiedenis en cultuur, maak ik toch enkele notities die wellicht van verre een indruk geven wat de lezer hier te wachten staat. Miskotte hield vanaf zijn studententijd tot aan het uitbreken van de oorlog een uitvoerig dagboek bij.

Dat een Franstalige hoogleraar (in Louvain-la-Neuve) een Engelstalig boek publiceert, komt niet veel voor, maar voor wie zijn andere, Franstalige, publicaties minder gemakkelijk leest, is het een buitenkans hiervan langs deze weg toch indirect kennis te nemen – evenals van talrijke in het Frans en overige talen geschreven artikelen en boeken (tot Tsjechisch aan toe) van andere auteurs die hij verwerkt.