De Leidse rechtsfilosoof Kinneging biedt na een Geografie van goed en kwaad (2005) een Archeologie van goed en kwaad. Hij tracht de wortels van het Europese morele denken bloot te leggen. Hij doet dit niet alleen als wetenschapper, maar ook als iemand met een missie: de Europese cultuur dreigt te gronde te gaan en kan alleen gered worden door te herbronnen vanuit de oudheid en het Christendom. (Ik volg in deze bespreking de auteur in zijn gebruik van hoofdletters.) Dat is de grondovertuiging van de auteur, die hij in dit boek zo helder en diepgaand uiteenzet, dat ook mensen die een hele andere denkrichting zijn toegedaan haar ernstig moeten nemen. Na de meeslepend geschreven inleiding behandelt deel I de Moderniteit. Deze wordt onderscheiden in Verlichting en Romantiek. Als kernauteurs van de Verlichting worden Descartes en Hobbes beschouwd, als kernauteurs van de Romantiek Kant, die met zijn notie van het noumenale ‘de intellectuele ruimte heeft gecreëerd waardoor de romantische mens-en wereldbeschouwing kon ontstaan’ (98) en Rousseau, ‘de ware vader van de Romantiek’ (103).

Theo van Leeuwen las het door Frank de Roo vertaalde het werk van Thomas à Kempis,  een boek over Geert Grote, Kempis’ inspirator. Wat vond hij van het werk? Wat waren zijn ervaringen tijdens het lezen?

Daniël De Waele schreef een cultuurgeschiedenis over het ontstaan van het christendom. Hiervoor bestudeerde hij het leven van Joden, christenen en heidenen uit het begin van de jaartelling. Prof. dr. J. Temmerman, decaan Faculteit voor Theologie en Religiestudies te Brussel, schreef een reactie op het boek.

Dat dit boek een snelle herdruk beleefde, is begrijpelijk. Het is een boeiend en verrassend verslag van het leven van een man van wie, hoewel bewonderd en verguisd, heel veel onbekend gebleven is. In zijn opzet volgt de auteur een korte door Kuyper zelf geschreven autobiografische schets, waarmee hij inzicht gaf in de rollen die hij speelde. Die somde er zeven op: alpinist, reiziger, spreker, wetenschapper, activist, journalist en staatsman. Het leidt bij Snel tot een portret waarbij hij dankbaar gebruik maakt van allerlei (mede door Jasper Vree) nieuw opgedolven materiaal.

Na lezing van dit vlot geschreven en rijk geïllustreerde boek blijf je als lezer zitten met de indruk dat je Frans de Liagre Böhl beter als leermeester dan als vader kon hebben. Uit de veel aangehaalde citaten van zijn leerlingen ontstaat het beeld van een zeer geleerde man die zijn grote enthousiasme voor en kennis van de wereld van het oude Nabije Oosten op indrukwekkende wijze wist over te brengen. En dat niet alleen op een hoog academisch niveau, maar ook voor een breder publiek.

Op j.l. 28 mei werd in Ameide een Graafland symposium georganiseerd en werden er twee boeken gepresenteerd: de biografie Tegendraads gereformeerd door Arjan Boersema en Geest en Leven, een bundel preken, meditaties en opstellen van ds. en prof. Graafland.

De redacteuren zijn zonneklaar over de bedoeling van deze bundel, namelijk aantonen dat de calvinistische traditie een eigensoortige bijdrage heeft geleverd en kan leveren aan zowel de reflectie op kunst als de daadwerkelijke beoefening. Het boek valt in vier delen uiteen: allereerst de wortels van deze traditie bij Calvijn, Abraham Kuyper en Herman Dooyeweerd, vervolgens een aantal bijdragen over de kunstgeschiedenis, het derde deel is gevuld met beschouwingen over esthetica en het laatste deel is specifiek gewijd aan theologie van de kunst.

Ik vond het altijd pijnlijk onwaar als kerkmensen in discussies riepen: ‘Wij zingen alleen de Psalmen, want die komen direct uit de Bijbel’. Jammer dat menigeen dan niet besefte dat we in de praktijk slechts een klein aantal geliefde berijmde coupletten zingen uit de berijming van 1773. Voor diegenen die in de 18e eeuw aan de berijming van Datheen gehecht waren was de berijming van 1773 trouwens een nieuwe berijming, een nieuwlichterij waartegen men zich verzette. Ik ben opgevoed met de Oude Berijming. Gelukkig leerde ik sommige ‘versjes’ uit het hoofd / by heart. Wij keken met argwaan naar de oprukkende Nieuwe Berijming in het Liedboek voor de Kerken van 1973.

Van India naar Suriname, en dan naar Nederland – enorme afstanden, in kilometers, maar zeker ook in culturen… Kunnen we meereizen en meebeleven?