‘De grote stad’ is pas het derde in het Nederlands vertaalde boek van Ellul (1912-1994), hoewel hij een invloedrijk socioloog, jurist en theoloog was en meer dan vijftig boeken schreef. Deze prettige vertaling van een van zijn controversieelste boeken is zeer welkom. Ellul ziet van Genesis tot Openbaring één visie op het fenomeen stad. De auteur benadert de Bijbel niet vanuit een klassiek-exegetisch perspectief, maar vanuit een theologisch en canoniek perspectief, waarin ook duidelijk sociologische aspecten van de stad worden besproken.

In de eindeloze reeks publicaties over coaching, persoonlijk leiderschap etc. heeft ook Pieter Grimbergen een boek toegevoegd. Dat vraagt enige moed. Als concertpianist actief, werd hij ziek en ging een andere weg. Hij werd trainer en coach. Op deze weg ontmoet hij veel mensen en met een aantal van hen voerde hij gesprekken. Die zijn gebundeld. Het gaat om mensen in de veelkleurigheid van wat ziekten aanrichten, oproepen en bewerken. Ook mensen in de gezondheidszorg komen aan het woord, evenals mensen met banen in allerlei sectoren.

Dat het soms wat een hachelijke onderneming is om te schrijven over een onderwerp waar we nog middenin zitten, wordt ook in deze bundel duidelijk. Theologische reflectie en bezinning vragen wat meer tijd. Daardoor is er in deze bundel, geïnitieerd door journalist Leo Fijen, veel overlap tussen de artikelen en blijven sommige van de (alle korte) bijdragen hangen in een opsomming van wat de respectievelijke auteurs hebben waargenomen aan kerkelijk handelen in de coronatijd. Naast tien auteurs van Rooms-Katholieke zijde, waaronder de kerkelijke, theologische en politieke leiders bisschop Gerard de Korte, Erik Borgman en Herman Van Rompuy, vinden we er drie van Protestantse zijde: René de Reuver, Bram van de Beek en Nynke Dijkstra.

Tien jaar na de gewelddadige dood van de prior van de gemeenschap van Taizé is in 2015 deze biografie in het Frans gepubliceerd. De auteur is theologe en classica en werkt als zuster van de communauté apostolique de Saint-François-Xavier met jongeren. Zij heeft toegang gekregen tot het archief van de gemeenschap van Taizé en heeft haar bevindingen aangevuld met onderzoek naar de familie waaruit de Zwitser Roger Schutz stamde en met gesprekken met wie hem goed hebben gekend, onder wie uitgetreden broeders.

Thomas Merton (1915–1968), monnik van de trappistenabdij van Gethsemani, Kentucky, volgde de ontwikkelingen in de wereld kritisch. Hij was vertrouwd met de geschriften van de vroegchristelijke en middeleeuwse monastieke traditie, maar ook met de moderne theologische werken van zijn tijd: Barth en Bonhoeffer, Gilson, Chenu, Maritain en nog zoveel anderen. Hij nam actief deel aan de dialoog met andere religies, waarbij hij met name geïnspireerd was door de Japanse zen-meester Suzuki, terwijl hij contact onderhield met de Dalai Lama en met paus Johannes XXIII. Ook politiek en sociale actie hadden zijn aandacht. Tal van boeken publiceerde hij over contemplatie, het leven in eenzaamheid, Zen enz. De Bespiegelingen bevatten een selectie die Merton zelf maakte uit zijn dagboeken tussen 1956 en 1965, waar hij zelf ook weer nieuwe ideeën aan toevoegde, gepubliceerd 1966 als Conjectures of a Guilty Bystander. De vorige Nederlandse vertaling, Oplettende toeschouwer (1969), was al lang niet meer verkrijgbaar.

Is er over het boek Job, zó vaak besproken en geïnterpreteerd, nog iets nieuws te ontdekken? Ja. Wanneer je het leest vanuit de context van deze auteur gebeuren er bijzondere dingen.

Dat de filosofische hermeneutiek van Hans-Georg Gadamer van eminent belang is voor theologie en Bijbelwetenschap, staat buiten kijf. Dankzij Gadamer zijn we verrijkt met inzichten die het lezen van de Bijbel en de theologie beslissend hebben beïnvloed. En wat mij betreft ten goede. De dissertatie van Matthias Baum, verdedigd aan de universiteit van Heidelberg, probeert de verbinding tussen de hermeneutiek van Gadamer en de christelijke (systematische) theologie nog uitdrukkelijker te leggen.

Deze studie van Jan Veenhof, van 1973 tot 1990 hoogleraar dogmatiek en dogmageschiedenis aan de Vrije Universiteit, biedt een even moedige als uitdagende pneumatologie. Gebruikmakend van huidige natuurkundige inzichten toont hij zich in zijn ontwerp open voor een verwijd wereldbeeld, voor een spiritualiteit van de mystici en New Age. Hij overschrijdt daarbij grenzen waarvoor de meesten van het gilde der theologen, liberaal of orthodox, maar zonder uitzondering horig aan Kant, terugschrikken. Ik noem een paar belangrijke gezichtspunten in dit rijke boek.

Dit boek, dat onlangs als theologisch boek van het jaar werd verkozen, is het eerste deel van een trilogie. Zoals de titel al stelt, biedt het zich aan als een theologische visie voor de 21ste eeuw. Wat dat betekent wordt op haast elke bladzijde duidelijk gemaakt. Alle directe apologetiek om de zinvolheid van christelijke theologie duidelijk te maken, wordt inadequaat geacht, al is het indirecte apologetische effect van het vertoog er niet minder om. Het boek brengt de lezer medias in res. De auteur streeft ernaar een theologie die de werkelijkheid zoals ze in het licht van Christus is, verstaanbaar en vertelbaar te maken. Christus is van dit verhaal en deze tekst de grammatica.