Het thema van de lezingen is: uitzicht op bevrijding. En dat uitzicht reikt over grenzen heen naar nieuwe einders. Niet alleen doorbreekt het patstellingen tussen volken, zoals de tijd van slavernij en vijandschap voor Israël in Egypte, zoals wordt aangekondigd in de eerste lezing, maar zelfs die tussen dood en leven, zoals Jezus ons laat zien. Daar past een lofzang bij voor de Eeuwige, die dit uitzicht geeft. Telkens opnieuw.

In de perikoop van vandaag is een hoofdrol weggelegd voor de bijfiguur Gechazi. Als rechterhand van Elisa handelt hij enkel en alleen in opdracht van zijn heer. Maar wanneer hij eigen initiatief toont, en los van Elisa zijn eigen weg kiest, wordt het spannend.

‘Ach, de trouwe stad is een hoer geworden’ (Jes. 1,21). ‘Er staat geschreven: “Mijn huis moet een huis van gebed zijn,” maar jullie hebben er een rovershol van gemaakt!’ (Luc. 19,46). Beide lezingen tekenen een schril contrast tussen wat Jeruzalem en tempel hadden kunnen zijn en de feitelijke praktijk. Als vanzelf gaan de gedachten naar de kerk. Leven we overeenkomstig onze roeping? Hoe oordeelt God over ons? Hoe reageert Hij op onze onzuiverheid?

‘Vergeet niet één van zijn weldaden’ (Ps. 103,2). Daar zal het om gaan op Dankdag. Danken, omdat je Gods weldaden niet vergeet. Hoe zou je ook? Zou je ooit? Maar het blijft natuurlijk wel een oproep, een aansporing. Dankdag voor gewas heette deze doordeweekse biddag oorspronkelijk. De aarde, de grond, stond centraal. En de opbrengst, veel of weinig. Al enige tijd is het lichamelijke werk ook benoemd: Dankdag voor gewas én arbeid, voor sjouwwerk en denkwerk, voor zorg. Voor de vruchten van moeder aarde en het werk van je handen.

‘Zalig de nederigen van hart’, ‘Zalig de treurenden’, ‘Zalig de zachtmoedigen’, ‘Zalig de naar gerechtigheid hongerenden en dorstenden’, ‘Zalig de barmhartigen’, ‘Zalig de zuiveren van hart’, ‘Zalig de vredestichters’, ‘Zalig de vanwege gerechtigheid vervolgden’: met deze proclamaties laat Matteüs Jezus zijn eerste grote redevoering – de Bergrede – openen.

In de 65 jaar dat Elisa optreedt als profeet – langer dan enige andere profeet in Israël – zijn er achttien wonderen opgetekend, opnieuw meer dan bij welke andere profeet dan ook. Het verrichten van wonderen komt in het Eerste Testament al voor in het boek Exodus. In de boeken Koningen worden die wonderen door Elia en Elisa echter niet aan groepen mensen verricht, of aan het volk, maar aan individuele personen. Er was simpelweg niet meer een heel volk dat trouw bleef in het geloof, alleen nog een enkeling.

Er zijn mooie lijntjes te ontdekken in het ensemble van schriftlezingen. Zo vormt Abraham een verbindende schakel tussen de eerste lezing en de evangelielezing. De aartsvader wordt door God geroepen om op weg te gaan en fundamenteel anders te gaan leven; Zacheüs als zoon van Abraham laat na de ontmoeting met Jezus zijn oude leven achter zich en maakt voortaan andere keuzes. Twee roepingsverhalen. Je zou de tollenaar ook de woorden van Psalm 32 in de mond kunnen leggen, om zijn intense verlangen op waarde te kunnen schatten.

Het gemis van een kind kan heel groot zijn. Je leven kan nog zo vervuld lijken, ergens is er een ‘gat’. In de perikoop van vandaag bespeurt Elisa’s knecht Gechazi dat de Sunamitische financieel rijk is, maar ergens armoede lijdt. Daarop onderneemt Elisa actie.

Zowel in Psalm 84 als in de Lucaslezing gaat het over mensen die in de tempel komen. De tempel, niet de synagoge, dus de plek waar er maar één van is, het hart van het geestelijk universum. Het gaat niet over ‘naar de kerk gaan’ maar over ‘voor God verschijnen’, niet over je weekritme maar over je levensreis. Over de grote ontmoeting, niet over de wekelijkse samenkomst.