Ook dit jaar zijn er weer tientallen boeken verslonden door alle taalliefhebbers van Nederland. Wij zijn benieuwd wélke boeken, en dan natuurlijk specifiek op het vlak van theologie, religie en zingeving. Van klassiekers tot net verschenen, en alles ertussenin. We vroegen daarom naar de eindejaarslijstjes van onze vertrouwde columnisten en auteurs. Welke drie boeken wisten hen dit jaar het meest te raken? Deze week het lijstje van Lody B. van de Kamp.

In het mooie, oude gebouw in het centrum van Antwerpen waar Pax Christi Vlaanderen kantoor houdt, ontmoet Martine Meijers Annemarie Gielen, actief als ‘Bewegingswerker Conflicregio’s’ binnen Pax Christi. Zij heeft een tweetal Palestijnen op bezoek, christenen uit Bethlehem: Zoughbi Alzoughbi en Roger Salameh. Annemarie stelde een programma samen om met hen allerlei instanties, politici en geestelijken te ontmoeten en waar mogelijk in gesprek te gaan om hun zaak te bepleiten. Ook Martine mocht met ze in gesprek.  

De Magiërs, de Wijzen uit het Oosten, zijn die beroemde maar nogal onbegrepen figuren die in het kerstverhaal voorkomen. Maar wie zijn ze en waarom bezochten ze Judea ten tijde van Jezus’ geboorte? Geurt Henk van Kooten, auteur van Echo’s van het Goede Nieuws: De evangeliën in context, toen en nu, beantwoordt deze vragen.

Het bloedbad dat in Gaza is aangericht sinds 7 oktober 2023 zette Arie Kok ertoe aan een boekje te schrijven waarin hij in honderd korte hoofdstukjes de belangrijkste thema’s van het conflict tussen Israël en de Palestijnen beschrijft. Hij nam daarin ook bijdragen op van Dineke Houtman, Joas Wagemakers en Bart Wallet.

Tussen grote delen van de Islamitische en Joodse gemeenschappen is ook in ons land de afgelopen twee jaren een behoorlijke verwijdering ontstaan. Dit natuurlijk vanwege 7 oktober 2023 en alles wat daarna kwam in Gaza, Israël en ook in de Palestijnse gebieden. En wanneer ik hier het woord verwijdering schrijf dan bedoel ik ook echt verwijdering, om het woord animositeit maar niet hoeven te gebruiken.

Onze relatie met God is een van de thema’s die de vier lezingen voor deze zondag gemeenschappelijk hebben. In de evangelielezing onderwijst Jezus zijn leerlingen over gebed als vriendschap. In de Genesislezing zien we hoe het gebed van een van Gods intiemste vrienden in de praktijk gestalte krijgt. In Kolossenzen roept Paulus de gemeente op tot wandelen met God in een relatie die gebouwd is op en geworteld is in Christus. De psalm bezingt biddend die hechte relatie en de verlossing die deze brengt.

Het verhaal van de bezetene in het land van de Gerasenen is een meeslepend verhaal. Net zoals de bezetene zich laat meeslepen door legio demonen, laten uitleggers zich meeslepen door historische weetjes, psychologiserende interpretaties en weinig zeggende parallellen. Wat moet je er ook anders over zeggen? Het Lucascommentaar van Creed verzuchtte al: ‘This is a strange story’.1 NBV21 zet er voorzichtig boven: ‘Naar de overkant van het meer.’ Wat gebeurt er toch in dit verhaal?

Vanaf de oorsprong klinkt Gods stem over schepping en geschiedenis van mensen (Ps. 29). Dit goddelijk spreken van wijsheid ervaren de eerste christenen in Jezus. Zoals regen neerdaalt uit de hemel en de aarde doordrenkt om daarna tot God terug te keren, zo is het ook met Jezus. In die beweging weet de gemeenschap rond Johannes zich opgenomen. Het laat hen opnieuw geboren worden als Gods kinderen, in een leven met eeuwigheidswaarde. Vanuit dit inzicht gaan ze in gesprek met hun joodse geloofsgenoten.

In de orthodoxe traditie is er een bijzondere verbinding tussen de Pinksterdag en het Loofhuttenfeest. De evangelielezing voor het Pinksterfeest is uit Johannes 7, de enige nieuwtestamentische verhalende passage die zich expliciet tijdens het Loofhuttenfeest afspeelt. We horen de woorden die Jezus sprak op de ‘laatste en grote dag’ van het feest, dus op hosianna rabba. Maar nu zijn ze uit de context van het grote najaarsfeest getransponeerd naar het begin van de zomer, voor het feest van de grote vervulling.