Hoe komt Nederland aan zijn zelfbeeld? Die vraag stellen theoloog Janneke Stegeman en letterkundige Saskia Pieterse in hun onlangs verschenen boek Uitverkoren. Een cocktail van kolonialisme, protestantisme en racisme ontvouwt zich in hun historische analyse. Journalist en historicus Tineke Bennema las het boek en deelt haar inzichten.

Erfgenaam zijn houdt ook een verantwoordelijkheid in: dat je recht doet aan de erflater, zijn erfenis niet te schande maakt. In de lezingen van vandaag komen we verschillende manieren tegen waarop op ‘erfenissen’ wordt gereageerd, met prachtige beelden van erfgenamen die het hebben gered uit een scala van verschrikkingen. En aan ons de vraag: Hoe gaan wij om met de erfenis van Jezus? Bij de overdracht van leiderschap wordt de erfenis van de voorganger meestal aanvaard, als deze een goede leider is geweest.

In de columnreeks Korte Metten prikken onze schrijvers door clichés heen en maken ze korte metten met vooroordelen. Deze week neemt rabbijn Lody van de Kamp ons mee naar de klas, de keukentafel én het pluche van de SGP.

We hoeven maar een krant open te slaan of te surfen op het internet, en de verhalen over politici, celebrities, geloofsgroepen en volkeren komen ons tegemoet. Ook op lokaal niveau, in gemeentes of verenigingen is het bon ton om allerlei meningen over anderen te verkondigen. Meestal onder het mom van de vrije meningsuiting — want daar hebben we toch recht op? En die meningen zijn niet zelden ongezouten.

Ik begin graag met wat in de klassieke retorica een captatio benevolentiae wordt genoemd (een poging om de gesprekspartner gunstig te stemmen), al sluit ik niet uit dat sommige anderen hier aanwezig het als een offensio of zelfs als een σκάνδαλον zullen opvatten.1 We zullen zien. Laat ik dus meteen maar met de deur in huis vallen en zeggen dat ik aangenaam verrast was door de ontknoping aan het einde van het boek – die terloopse maar toch niet mis te verstane kritische opmerkingen die je over het concilie van Nicea maakt.

De Duif heeft schrijver Joanne Nihom uitgekozen voor de vredesduif, omdat zij met haar boek Over grenzen zo goed weergeeft dat de gewone mensen geen oorlog willen. Nee, ze willen vreedzaam naast èn met elkaar leven, ook al zijn er veel verschillen in geloof en cultuur.  Juist in deze tijd van oorlog, van onrecht en alle vreselijke gevolgen daarvan is haar boek dubbel zo belangrijk om te laten zien dat het ideaal wèl mogelijk is!

Het Jodendom wijst de mensen op drie bronnen voor een goede wijze van samenleven. Het is niet zo moeilijk – inspirerend zelfs! – om vanuit dié samenleving naar de onze te kijken. Wat is bij ons nodig om werkelijk ‘een gemeenschap van ménsen’ te zijn…?

Dit jaar is het 1700 jaar geleden dat de geloofsbelijdenis van Nicea is ontstaan. Harmen Jansen gaat in dit artikel in op het Concilie van Nicea van 325 en de geloofsbelijdenis.

Onder de titel “Christus” schreef Henk Bakker een mooi vervolg op zijn boek “Jezus” dat enkele jaren geleden uitkwam. Deze keer ligt het hoofdaccent op de Paulusbrieven en het Johannesevangelie. Een centrale gedachte die als een refrein door het boek wordt uitgewerkt is de sterke verwevenheid van openbaring en ervaring. De ondertitel van het boek luidt: “Hoe het geloof in Jezus zich ontwikkelde in het vroege christendom”. Bakker laat zien dat dit geloof zich ontwikkelde dwars door die verwevenheid heen, in het zich aan elkaar opschuren van Joodse en christelijke overtuigingen en heel concrete geleefde geschiedenis. Theologische uitspraken komen op uit het leven zelf en liggen daarmee in de levens van mensen verwikkeld, zo verwoordt hij het op pp. 23-24.