Vrolijke foto, verbijsterend verhaal

Fotograaf Jaco Klamer reist met zijn camera graag de wereld rond en heeft daarbij speciaal oog voor mensen in moeilijke, uitzichtloze situaties. Hij hoorde en zag de machteloosheid en het diepe verdriet van Hassan, die alleen zijn zoontje Ali nog heeft. En ook zegt: ‘Ik probeer hem zo goed mogelijk op te voeden. Met hem wil ik in vrede leven.’

Ali vloog hóóg door de lucht. De peuter schaterde van plezier toen zijn vader Hassan hem optilde. Ik fotografeerde hen in februari 2014, bij hun tent in Libanon, buurland van Syrië. Mijn geliefde en mijn drie kinderen waren thuis, in Nederland.

19 april 2013

Een zoon! Hassan Mohamed Hamut had net een zoon gekregen, samen met zijn vrouw Talba Raid. Ze hadden al twee dochtertjes: Nishrine van zes en Sabrine van vier. De zon was op 19 april 2013 weer opgekomen; een nieuwe dag begonnen. Nishrine en Sabrine speelden, en Talba had gevraagd of hij zich even over Ali wilde ontfermen. Zij maakte ondertussen een badje voor hem klaar.

Hassan was naar het buurhuis gelopen, met Ali op zijn arm. De buurman had hem gevraagd een kopje thee met hem te drinken, zoals zo vaak gebeurde. Ze dronken thee toen de bom viel. Op zíjn huis.

Talba, Nishrine en Sabrine waren op slag dood. Eén van de meisjes was in drie stukken gescheurd; delen van haar lichaampje lagen door het huis verspreid.

‘Ik was verbijsterd toen ik mijn dode vrouw en kinderen zag’, zei Hassan. Hij huilde niet.

De helft van de dorpsbewoners van het Syrische dorp Kusair kwam die dag om bij bombardementen, ook vrienden en familieleden van Hassan. Hassan vertrok direct, net als de andere overlevenden. ‘Ik kon mijn vrouw en kinderen niet begraven’, vertelde Hassan. ‘Het was te gevaarlijk om in ons dorp te blijven.’ De doden bleven achter.

Gevlucht

Hassan woonde met zijn zoontje Ali in een tent in een Libanees vluchtelingenkamp, waar ik hem op 26 februari 2014 ontmoette, toen ik foto’s maakte en verhalen optekende van Syrische vluchtelingen. Hassan had van andere vluchtelingen een tapijt en mooie kussens gekregen om zijn tent gezellig te maken. ‘Wij leven op de spullen van anderen’, verzuchtte hij. ‘Ik kwam met lege handen.’ Hassan ontvluchtte Syrië met Ali op zijn arm. Dagenlang droeg hij Ali. Het kind woog zwaarder en zwaarder. ‘Toen ik Syrië ontvluchtte met mijn zoon op mijn arm, voelde ik een stekende pijn in mijn schouder en mijn rug. Ik voelde en voel me verantwoordelijk voor ons zoontje, en dat drukt zwaar op mijn schouders. Ik voel me onthand zonder de steun van mijn vrouw. Het valt me loodzwaar vader én moeder te zijn. Toch dank ik God dat Ali nog leeft, en dat ik hem nog bij me heb. Ik probeer hem zo goed mogelijk op te voeden. Met hem wil ik in vrede leven.

’Toch zag Hassan nog steeds de beelden voor zich van zijn dode vrouw en kinderen. Hij kon niet bevatten wat hem was overkomen. ‘In ons hele dorp kon ik mijn voeten niet neerzetten zonder op bloed te staan van doden en gewonden. God weet wat er na ons vertrek is gebeurd met de lichamen van mijn geliefden. Maar het is hun lot dat ze gestorven zijn, en daaraan kan ik niets veranderen.’

Hassan moet vader én moeder zijn

Zorgeloos gebrabbel

Vader Hassan bekende dat hij zich geregeld stoorde aan het zorgeloze gebrabbel van zijn zoontje, die geen weet had van bommen en ellende. Die zijn zorgzame moeder en sprankelende zussen geen moment miste, omdat Hassan als een vader én moeder voor hem zorgde.

‘Ik vind het moeilijk Ali alleen op te voeden, hij is zo ondeugend’, zuchtte Hassan terwijl Ali vrolijk door de tent kroop. ‘Ik huil soms als ik niet weet wat ik moet doen, en ik Ali niet in de hand heb. Ik kan ook niet werken omdat ik voor mijn zoon moet zorgen. Ik zie geen kans om door te leven.’

Ik voelde Hassans machteloosheid, en zijn diepe verdriet. ‘Heer, ontferm U’.