< Terug

Foute seks

De redactie van Schrift krabde zich even achter de oren. Foute seks. Wat is foute seks in de Bijbel? Uiteindelijk lijkt toch alles ten dienste te staan van het Grote Verhaal, en is dan iets fout te noemen?

In de Bijbel gaat het met seks mis als er sprake is van ontrouw, overspel en ontucht. Dan staat niet (alleen) de handeling centraal als afkeurenswaardig, de relatie van Israël met God staat op het spel. Het thema stond al even op onze agenda, maar bleek vlak voor de publicatie ook in de actualiteit weer een prominente rol in te nemen.

In dit nummer worden er verschillende gedachtes rondom ‘foute seks’ op uw scherm ten tonele gebracht. Er vallen in elk geval twee handelingen in deze categorie ‘foute seks’: incest en prostitutiebezoek. Beiden worden in de Bijbel afgewezen. In aflevering 305 van Schrift komen de randgevallen voor, of die gevallen waar meer over te zeggen valt. Zo wordt er een blik geworpen op een aantal bekende verhalen, zoals David en Batseba, Jezus en de overspelige vrouw, maar ook Paulus komt voorbij. Naast deze thema’s zijn ook belangrijke algemene gedachtes en uiteenzettingen te vinden.

Een ‘Me too’-moment avant la lettre is te vinden in 2 Samuël 11. Een man met macht ziet een vrouw en hij neemt haar, met grote gevolgen voor beiden. Willien van Wieringen leest dit verhaal in de actualiteit over grensoverschrijdend gedrag in de bijdrage ‘Me too in de Bijbel: Batseba in bad’. Het welbekende verhaal krijgt zo een, wellicht nieuwe, wending die vandaag de dag helaas mateloos relevant blijkt.

Toen een overspelige vrouw bij Jezus werd gebracht, schreef Jezus in het zand. Een bekend verhaal, dat niettemin vragen oproept: wat heeft die vrouw gedaan dat ze wordt ‘opgebracht’? Waarom schreef Jezus in het zand, en wat schreef hij dan? Bert Jan Lietaert Peerbolte gaat op onderzoek uit in het artikel ‘En Jezus schreef in het zand: een overspelige vrouw betrapt’. Hij vergelijkt vertalingen en tekstversies met elkaar, en laat onder andere zien wat joodse schriftgeleerden hierover zeggen, naast kerkvaders en andere mannen (!).

In een nummer over ‘foute seks’ kan een bijdrage over Paulus en de gemeente in Korinte haast niet ontbreken. Paulus komt herhaaldelijk op het thema terug in die brieven, het zijn inmiddels beroemde (of beruchte) passages gebleken. Matthijs den Dulk onderzoekt waarom juist in Korinte seks zo’n probleem lijkt te zijn in het artikel ‘Seks in de brieven van Paulus aan de Korintiërs’.

Piet van Midden stelt dat bij seks gerelateerde teksten de lezer meer succes heeft in de Hebreeuwse Bijbel dan in het Nieuwe Testament. Met het artikel ‘Seksgerelateerde teksten in de Hebreeuwse Bijbel’ schrijft hij een bijdrage waar Abraham, en met name Sara in de hoofdrol staan. Aan de hand van deze twee sleutelfiguren zet van Midden ons tot nadenken over het contrast tussen Abraham en Lot.

Hoofdredacteur Klaas Spronk zet in ‘Tempelprostitutie: seksualiteit als offer aan God?’ een aantal gedachtes op een rij over de rol die seks heeft in verhalen rondom de tempel. Wat is het verband tussen God en seks? Door diverse teksten langs te lopen en verschillen in vertaling te vergelijken komt een aantal ietwat verwarrende teksten duidelijker uit de verf.

Gerard van Broekhuizen neemt ons ten slotte mee aan de hand van een schilderij van Cornelis Cornelisz van Haarlem waar foute seks als thema zeker een rol speelt bij de schilder. ‘Ze doen maar’, is de titel van diens Bijschrift; een gezegde dat op verschillende manieren uitgesproken en bedoeld kan worden.

Het is ons eerste digitale nummer. Voor u betekent dat er makkelijk een eigen weg te bepalen is in de volgorde van lezen. De titel ‘Naschrift’ vonden wij daarom niet erg passend meer, vandaar dat deze omgedoopt is naar ‘Bijschrift’. Dit is slechts uiterlijk vertoon, de inhoud blijft zoals u gewend bent van Gerard van Broekhuizen.

Genoeg stof tot nadenken over ‘foute seks’ in deze eerste volledig digitale editie van Schrift. Met een lichte vertraging van onze kant, aangezien we de overgang naar deze digitale uitgave niet ten koste wilden laten gaan van de kwaliteit. De afgelopen periode mocht de redactie ook twee nieuwe redactieleden verwelkomen: Ruben van Wingerden en Yanniek van der Schans.

Kortom, Schrift slaat vol goede moed de nieuwe weg in! Dank voor uw geduld, en we hopen dat het nummer mooie en verdiepende inzichten zal bieden. Geniet van de ‘foute seks’.

Willien van Wieringen is neerlandicus en theoloog. Zij is werkzaam als docent Oude Testament en Hebreeuws aan de Fontys Hogeschool Theologie Levensbeschouwing in Utrecht.

Yanniek van der Schans is theoloog, gespecialiseerd in de taalkundige variatie in het Bijbels Hebreeuws, en daarnaast ook thuis in het filosofisch-theologische veld. In het dagelijks leven is zij werkzaam als studentpastoor bij de PKN, en staat ze voor de klas in Mijdrecht als docent Levensbeschouwing.


Inhoudsopgave

MeToo in de Bijbel
Willien van Wieringen

En Jezus schreef in het zand
Bert Jan Lietaert Peerbolte

Seks in de brieven van Paulus aan de Korintiërs
Matthijs den Dulk

Seksgerelateerde teksten in de Hebreeuwse Bijbel
Bloot en bloot als straf
Piet van Midden

Tempelprostitutie
Seksualiteit als offer aan God?
Klaas Spronk

Ze doen maar
Foute seksBIJSCHRIFT 305
Gerard van Broekhuizen

Foute seks
De theologie podcast (met Willien van Wieringen)
Elsbeth Gruteke & Marc de Jager


Foute seks
Schrift 2022, nr. 1

< Terug