Bijbelwetenschappen

De evangelist Marcus is kort van stof. Maar hij zet er wel van het begin af aan de sokken in. Er is haast geboden. Tenslotte staat het Koninkrijk van God op doorbreken. Dat heeft hij in Jezus zien gebeuren. Het was trouwens het eerste woord dat Jezus zelf sprak volgens Marcus: ‘De tijd is aangebroken, het koninkrijk van God is nabij: kom tot inkeer en hecht geloof aan dit goede nieuws’ (1,15). Maar heeft deze dynamiek, deze kracht die van Hem uitgaat, wel voldoende basis? Wat is wijs in dezen?

Na Jeruzalem (2,1-8,3), Judea en Samaria komt nu de Helleense wereld in beeld, om te beginnen Antiochië (11,19-15,35): de logos aangaande Jezus krijgt vleugels. Daar in Antiochië worden de getuigen voor het eerst christenen genoemd. Daar ook wordt het begin gemarkeerd van wat in het Duits zo mooi ‘Heidenmission’ heet.

In de evangelielezing worden twee vrouwen, ‘dochters’ (Gr.: thugatèr, 5,34-35) door Jezus ‘gered’ (Gr.: sooidzoo, 5,23.28.34). In beide gevallen is er geen sprake van passieve handoplegging. Ook in de Jesajalezing komen vrouwen voor; zij vragen: ‘Neem de schande van ons weg’ (4,1 – NBV21). Er blijkt een mooie toekomst te gloren ‘wanneer de Heer het vuil van Sions vrouwen heeft weggewassen en het bloed van Jeruzalem heeft afgespoeld’ (3,4 – NBV21).

Handelingen 8 verhaalt over de tweede geld-gerelateerde crisis in de prille kerk. Eerst vielen Ananias en Saffira dood op de grond neer vanwege hun leugen tegen de heilige Geest (Hand. 5). Simon de magiër komt er genadiger vanaf, maar de boodschap is helder: het geschenk van God moet geschenk blijven. Geld heeft de potentie om de kerk te vergallen, de potentie om de kerk en haar boodschap tot slaaf van een louter werelds doel te maken. De apostel Petrus wil het goddelijk geschenk en de daarbij behorende mentaliteit van het ontvangen veiligstellen.

‘De Eeuwige loven om zijn trouw’, zegt Psalm 107,21. Maar kun je dat, wanneer je in een situatie verkeert zoals Job of zoals de leerlingen in het bootje? Als je niet weet wat je te wachten staat en het ergste voorziet? Als je ziet dat zovelen om je heen omkomen door geweld van natuur of medemens? Zelfs Jezus voelde zich verlaten aan het kruis. Maar toch…

Door de wonderen en grote tekenen die Stefanus verricht, vol van genade en kracht (6,8), heeft hij in dit boek een statuur als van Jezus in het evangelie. Daar blijft het niet bij. Er worden valse beschuldigingen tegen Stefanus ingebracht die vergelijkbaar zijn met die tegen Jezus (6,14). En na de daaropvolgende preek voor het Sanhedrin (7,1-53) bidt Stefanus bij zijn steniging: ‘Heer Jezus, ontvang mijn geest’ en ‘Heer, reken hun deze zonde niet aan’ (7,59-60).

Marcus is het oudste van de drie synoptische evangeliën. Wie Marcus was weten we niet. Fascinerende en soms noodzakelijkerwijs ook wat speculatieve informatie over Marcus en zijn evangelie biedt Egbert Rooze, die het evangelie volgens Marcus beschouwt als een tegenevangelie.

De situatie in Handelingen 6 past in het schema van Handelingen als geheel: door de werking van de Geest ontwikkelt de gemeente zich, onder meer door steeds nieuwe mensen te bereiken en in zich in te lijven. Daardoor komen er ook nieuwe uitdagingen. Deze uitdagingen vertalen zich in het verder doordenken en ontwikkelen van het zelfverstaan en de praktijk van de gemeente. In Handelingen 6 gaat het daarbij om verschillende taken in de gemeente en de nood van diverse gemeenteleden die zich vertaalt in een verdere ontwikkeling van de organisatie.

Vandaag, de tweede zondag na Trinitatis en de derde na Pinksteren, in de periode van de heilige Geest, lezen we bij Marcus dat Jezus thuiskwam en dat de menigte daar weer samenkwam, zodat het hun volstrekt onmogelijk was om brood te eten. Zijn verwanten, toen zij dit hoorden, gingen eropuit om Hem in bedwang te houden, want ze zeiden dat Hij niet bij zinnen was. De schriftgeleerden, afgedaald vanuit Jeruzalem, zeiden ‘dat Hij Beëlzebul had’, en door de aanvoerder der demonen de demonen uitdreef.