Spiritualiteit en mystiek

Het vertellen of opschrijven van ons levensverhaal helpt ons dit verhaal te ordenen. Soms zien we betekenis in wat we hebben meegemaakt. Ook kunnen anderen ons hierop wijzen.

Al eeuwenlang laten mensen zich inspireren door Franciscus van Assisi. Zij houden zijn verhaal levend, geven het door. Wat drijft hen?

Al sinds het denken van de Griekse filosoof Aristoteles is er in het westerse gedachtegoed aandacht voor de deugd van de gematigdheid. Het christendom heeft de temperantia zelfs verheven tot een van de vier kardinale deugden. In de 21e eeuw lijkt deze deugd echter weinig populair. Vaak wordt gematigdheid geassocieerd met zuinigheid, moralisme of onderdrukking. Toch is er misschien juist nu geen deugd die meer aandacht verdient dan deze. Waarom? Omdat we leven in een tijd waar onze smartphones en sociale media een grenzeloze en grensoverschrijdende werking hebben.

In de filosofie van Simone Weil speelt ‘aandacht’ een centrale rol. Govert Jan Bach en Wim van der Mark schreven er een boek over: De zachte kracht van de aandacht, over de aandachtsleer van Simone Weil. Marianne Vonkeman las het boek.

Marianne Vonkeman laat zien welke rol gematigdheid speelt in Donkere nacht van Jan van het Kruis. Hij onderscheidt daarin drie fasen: de weg van de beginners, de gevorderden en de volmaakten. Gaandeweg maakt het actieve streven van de mens naar God plaats voor een meer aandachtige en ontvankelijke houding.

We leven in een wereld die ontzettend veel van ons vraagt, in een steeds sneller tempo. En nee, dat komt niet alleen omdat we overspoeld worden door prikkels. Inactiviteit wordt in onze cultuur namelijk gezien als een doodzonde. Jezelf even stilzetten is dus bar lastig. Onze zingevingsexpert Mathieu van Kooten deelt drie tips vanuit het klooster Nieuw Sion.

Neely Kok vertelt wat gematigdheid voor haar betekent. Vanuit haar eigen levensverhaal laat ze zien hoe deze deugd haar keuzes heeft gevormd. Ook verkent ze welke betekenis gematigdheid heeft voor onze samenleving.

Het is honderd jaar geleden dat Rainer Maria Rilke overleed. Ter gedachtenis aan de Duitse dichter voert kerkmusicus, componist en karmeliet Chris Fictoor (1948) op 21 november 2026 in De Nieuwe Kerk in Groningen voor het eerst zijn oratorium ‘Vensters op Rilke’ uit. Maar wie is Chris Fictoor? Zijn generatiegenoten zullen hem wellicht kennen van de krantenkoppen uit de jaren negentig: ‘Conservatoriumdirecteur gaat het klooster in’. Maar hij was ook een van de componisten van het ambitieuze vertaalproject Psalmschrift, dat in 2024 werd afgerond. Krina Huisman ging met Chris in gesprek over de rol van muziek, leiderschap en spiritualiteit in zijn leven.

Weinig heiligenlevens spreken zo tot de verbeelding als dat van Ignatius van Loyola, de losbandige en eerzuchtige Spaanse militair die de oprichter werd van de jezuïetenorde. In zijn klassieke autobiografie Het verhaal van de pelgrim, dat hij op zijn oude dag dicteerde, blikt de beroemde geestelijke terug op zijn veelbewogen leven. Centraal daarin staat vooral zijn innerlijke strijd en zijn geestelijke pelgrimstocht naar vrijheid in God. Zijn autobiografie is daarom niet alleen een levensverhaal, maar ook een wegwijzer voor het spirituele leven.