De gelijkenis van de talenten is de middelste van drie bij elkaar horende gelijkenissen. De eerste gaat over zorgvuldig omgaan met het licht op je pad (Mat. 25,1-13). De tweede gaat over het durven gebruiken van de weg die je daardoor gegeven is (25,14- 30). De derde gelijkenis gaat over wat je concreet moet doen op die weg (25,31-46). De profetenlezing vertelt hoe de Eeuwige ons de weg van de geboden wijst (Jes. 48,17). In de epistellezing gaat het erom die weg te bewandelen (1 Tess. 4,1).

Aan het einde van de gelijkenis van het bruiloftsmaal (Mat. 22,1-14) is er iemand die niet gekleed is in een bruiloftskleed. De vraag van de koning ‘Hoe kom je zó binnen, zónder bruiloftskleed?’ behoeft geen antwoord. De vraag zegt genoeg. Wie immers binnengaat in een bruiloftskleed, is gekleed in een schoon wit gewaad. Wie dat niet heeft, lijkt geen tijd genomen te hebben om zijn smerige werkplunje uit te trekken, zich thuis te wassen en schone kleding aan te trekken, alvorens naar de bruiloft te gaan.

De woorden en daden van Jezus roepen vragen op. Verschillende personages doen uitspraken over Jezus, die je aan het denken zetten. Zo ook in Matteüs 14: Herodes krijgt te horen welke wonderlijke daden Jezus doet, en denkt te maken te hebben met Johannes de Doper die uit de doden is opgestaan (14,2). Daarop last Matteüs een passage in over de dood van Johannes, met Jezus’ reactie hierop: uitwijken naar een eenzame plaats. Daar vindt de brooddeling plaats, een ervaring die opnieuw de vraag oproept van waaruit Jezus dergelijke handelingen kan stellen.

‘En Hij sprak tot hen in gelijkenissen’ – in parabels, en parabolais staat er in het Grieks (Mat. 13,3). Jezus begint met een overbekend verhaal, dat over de zaaier. Hij vertelt de gelijkenis (13,3-8) en legt hem later uit (13,18-23). Tussen verhaal en uitleg is een tussenspel: de discipelen willen weten waaróm Hij de menigte, ‘vele menigten’ zelfs (13,2), gelijkenissen voorhoudt. Jezus’ antwoord verduidelijkt eigenlijk niet veel.

Het Matteüsevangelie kantelt tussen wat nu de hoofdstukken 11 en 12 zijn, van een narratief over Jezus’ indrukwekkende optreden en verkondiging van het Koninkrijk der hemelen dat ook positief ontvangen wordt, naar een verhaal over toenemende afwijzing van Jezus, culminerend in zijn arrestatie, veroordeling en kruisiging. De oproepen in 11,25-30 hebben daardoor ook een programmatisch karakter: ze zijn de uitnodiging van Jezus die in het vervolg niet aangenomen, of tenminste door zeer velen niet aangenomen zal worden.

Net als bij Lucas bij de gelijkenis van het zaad dat op de weg, op de rotsen, tussen de distels en op de goede grond wordt gezaaid (8,4-15), krijgen we ook bij Matteüs, bij de gelijkenis van de tarwe en het onkruid, na de gelijkenis tevens de uitleg aangereikt. Je zou zeggen dat daarmee alles klip-en-klaar is. Wat valt er over zo’n tekst nog te zeggen?

Volgens het alternatieve leesrooster kan hoofdstuk 5 uit deze brief van Petrus worden gelezen met Pinksteren en vier verzen daaruit met Hemelvaart. Dat laatste is niet zonder reden. Petrus stelt in deze brief (5,10) de gemeente sterkte en kracht in het vooruitzicht. Dat is ook wat Jezus de leerlingen in het vooruitzicht stelde bij zijn hemelvaart (vergelijk de ‘Hemelvaartlezingen’ Lucas 24,49 en Handelingen 1,8).

De hemelvaart is het scharnier tussen Lucas en Handelingen. Tegelijk met een beweging omhoog zien we een beweging omlaag: de opgang naar de hemel valt samen met de opdracht hier op aarde de Tora te doen in de Geest van Jezus. Hemelvaart en Pinksteren kun je dan ook niet los zien van elkaar.

De lezingen van deze zondag cirkelen rond de vraag hoe onze weg in de wereld mag zijn wanneer Jezus bij zijn Vader in de hemel is. Volgens Johannes verbindt de Geest ons met Jezus en zijn Vader en leert ons de hele waarheid. Jesaja verzekert armen en behoeftigen uit Israël en de volken dat de God van Israël hen niet zal verlaten (41,17-20). Ontzag voor de Heer leren we in Psalm 34,12-23. 1 Petrus 3,10-12 citeert deze psalm en leert ons een levenshouding van rechtvaardigheid, ook als onrechtvaardigen ons in het nauw drijven.