Jezus groeit van kleine telg tot een zichtbare vaandel voor iedereen. Met hem als baken kunnen wij leren groeien in vrede en gerechtigheid. Zo kunnen we gestalte geven aan het visioen van een geheelde wereld dat Jesaja schetst.
‘Jezus is Heer’ is de centrale belijdenis van het Nieuwe Testament. Het is een geweldige bemoediging in een context waarin we ons vaak klein en machteloos voelen tussen allerlei machten die ons leven bepalen. Politieke machthebbers die koste wat kost hun invloedssfeer willen vergroten; economische systemen die het moeilijk maken om voor de zwakken en de aarde op te komen; persoonlijke verslavingen die ons gevangenhouden. Veel mensen in de marge van de maatschappij weten dat natuurlijk allang. Voor mijzelf hebben acht jaar in de Centraal Afrikaanse Republiek, één van de armste en onrustigste landen in Afrika, bijgedragen aan dat bewustzijn. Het is de laatste jaren versterkt door politieke ontwikkelingen in de Noord-Atlantische wereld waar ik me toch lang veiliger heb gevoeld.
Vanaf de oorsprong klinkt Gods stem over schepping en geschiedenis van mensen (Ps. 29). Dit goddelijk spreken van wijsheid ervaren de eerste christenen in Jezus. Zoals regen neerdaalt uit de hemel en de aarde doordrenkt om daarna tot God terug te keren, zo is het ook met Jezus. In die beweging weet de gemeenschap rond Johannes zich opgenomen. Het laat hen opnieuw geboren worden als Gods kinderen, in een leven met eeuwigheidswaarde. Vanuit dit inzicht gaan ze in gesprek met hun joodse geloofsgenoten.
Bij Johannes, in tegenstelling tot Lucas-Handelingen, vallen Pasen en Pinksteren op dezelfde dag. Met Pasen lazen we hoe Maria Magdalena ‘op de eerste dag der week’ van Jezus de opdracht krijgt om aan zijn leerlingen het evangelie, de ‘goede boodschap’, te ‘boodschappen’ (Gr.: angelloo), namelijk dat Hij is opgestegen naar zijn hemelse Vader. Daarmee gaf ze als apostel van de apostelen de aanzet tot een horizontale beweging: de kerk op aarde (Joh. 20,1-18).
Hemelvaartsdag is één en al jubel om de troonsbestijging van onze Heer Jezus Christus. Pinksteren is uitbundige blijdschap in de Heilige Geest. Maar de zondag daartussen heeft als Latijnse naam Exaudi: ‘verhoor toch!’ Zeker met de orthodoxe lezingen dringt het opeens tot ons door: we moeten het voortaan stellen zonder Jezus’ geruststellende aanblik. We blijven in deze wereld achter. Met het oog daarop heeft Jezus gebeden: ‘Heilige Vader, bewaar hen door uw naam.’
Met Hemelvaart vieren we dat na een periode van veertig dagen waarin Jezus lijfelijk aan zijn leerlingen verscheen, er een nieuwe tijd is aangebroken: de belofte dat de leerlingen kracht zullen ontvangen van de heilige Geest (Luc. 24,49) zal snel worden ingelost.
‘Ik ben blind aan de ogen van mijn geest, maar ik kom tot U, o Christus. Als de blindgeborene roep ik vol vertrouwen tot U: Gij zijt het stralende Licht voor hen die in het duister zijn.’ Zo klinkt op de zesde zondag van Pasen het Kondakion, het Byzantijnse liturgische gezang voor deze dag dat verwijst naar het ‘Evangelie van de Blindgeborene’. Naast het verhaal over het opgaande licht op de dag – Johannes – staat het verhaal van het opgaande licht in de nacht – Handelingen.
We vallen midden in een groter gedeelte dat begint bij Johannes 13, het verhaal van de voetwassing dat op Witte Donderdag gelezen wordt. De situatie is de seidermaaltijd en de gesprekken die daarbij plaatsvinden. Die gaan over de vraag wat de actuele betekenis van de seidermaaltijd, het Pascha, is. Dit gedeelte eindigt bij Johannes 14,31: ‘Staat op, laten wij vanhier gaan.’
In vele toonaarden komt in het Evangelie van Johannes water voor. Bij de doop in de Jordaan, bij de bruiloft van Kana, bij het gesprek met Nikodemus die herboren moet worden uit water en geest. Steeds is er sprake van water waarbij het gaat om opnieuw leven, opnieuw tot leven komen. Ook bij het gesprek met de Samaritaanse speelt water een belangrijke rol.
