We vallen midden in een groter gedeelte dat begint bij Johannes 13, het verhaal van de voetwassing dat op Witte Donderdag gelezen wordt. De situatie is de seidermaaltijd en de gesprekken die daarbij plaatsvinden. Die gaan over de vraag wat de actuele betekenis van de seidermaaltijd, het Pascha, is. Dit gedeelte eindigt bij Johannes 14,31: ‘Staat op, laten wij vanhier gaan.’
In vele toonaarden komt in het Evangelie van Johannes water voor. Bij de doop in de Jordaan, bij de bruiloft van Kana, bij het gesprek met Nikodemus die herboren moet worden uit water en geest. Steeds is er sprake van water waarbij het gaat om opnieuw leven, opnieuw tot leven komen. Ook bij het gesprek met de Samaritaanse speelt water een belangrijke rol.
In het kerkelijk jaar leven we tussen Pasen en Hemelvaart. In de lezingen vindt ons leven – nog vóór we lijden, sterven en opstanding van Christus vieren – zijn plaats tussen schepping en voleinding, en tegelijkertijd zowel in de hemel als op aarde onder de heilzame koepel van Gods ontferming. De woorden zijn menselijk, aards en gebrekkig, maar door deze woorden kunnen we ons een voorstelling maken van de nieuwe, geheelde schepping.
In de gang van de lezingen gaat op deze vierde zondag van Pasen de lofprijzing voorop. De woorden van Psalm 47,7b – ‘Zing voor onze koning’ – lopen vooruit op het troonsbestijgingsfeest van het kerkelijk jaar met Hemelvaart. De jubelzang uit vers 2 geldt deze koning. De reden voor deze jubelzang wordt ons onthuld in de lezingen uit Handelingen en Johannes, precies ook in die volgorde. In de teksten uit Handelingen en het evangelie volgens Johannes is sprake van een voortzetting van het mysterie van Pasen.
De vierde zondag van Pasen. Je zou denken dat inmiddels alles is gezegd over wie Jezus is. En toch is er telkens weer die vraag: zegt Hij nu over zichzelf dat Hij de Messias, de Christus is? Wat we krijgen, is geen ‘ja’ of ‘nee’, maar iets wat mogelijk een nog veel overtuigender antwoord is. En we worden bemoedigd op onze weg na Pasen door een glimp van de toekomst.
Jezus reist in zijn leven heen en weer tussen twee plaatsen: Galilea en Jeruzalem. Die reis is niet alleen geografisch – een voettocht van vier dagen – maar ook symbolisch. Het is de weg van roeping naar bestemming, van begin naar hoogtepunt, van leven naar dood én opstanding. Het is de weg van de Mensenzoon, die ‘gekomen is om te zoeken en te redden wat verloren was’ (Lucas 19:10).
Is het christendom nog relevant? Was Jezus echt meer dan een rondtrekkende prediker? Heeft de mens een unieke positie boven alle dieren? Dit zijn existentiële vragen die nu nog veel stof doen opwaaien, maar ze hielden G.K. Chesterton een eeuw geleden ook al bezig. In een betoog vol originele paradoxen en fonkelende humor baant Chesterton zich een weg door de gehele (pre)historie, van de tijd van de holbewoners tot aan zijn eigen tijd (de periode van het interbellum), om zelfs in de donkerste tijden lichtende sporen van de waarheid te zoeken. Daardoor weet hij zelfs de heidense beschavingen, zoals het oude Egypte en Babylon, en de Griekse en Romeinse mythes aan te wenden om het evangelie te verkondigen.
De evangelielezing omvat drie korte scènes in en bij de tempel. In Marcus 11 is Jezus in Jeruzalem aangekomen. Er volgen confrontaties met hogepriesters en schriftgeleerden, de opmaat voor zijn arrestatie en kruisiging. Die confrontaties vinden plaats in de tempel, door Herodes de Grote gerenoveerd en uitgebouwd tot pronkstuk van zijn koninkrijk. Jezus heeft er geen oog voor: Hij ziet een arme weduwe die toont wat het betekent om God lief te hebben met alles wat je hebt.
De context is niet onbelangrijk bij dit gedeelte uit Marcus. Na twee eerdere leergesprekken (12,13-17 en 12,18-27) horen we hier het derde leergesprek. De gesprekspartner is ditmaal een schriftgeleerde (Gr.: grammateus, 12,28). De leergesprekken volgen op de vraag naar Jezus’ bevoegdheid (Gr.: exousia, 11,28). Marcus’ versie van dit derde leergesprek is veel vriendelijker dan die van Matteüs (22,34-40). Bij Marcus gaat het niet, zoals bij Matteüs, om ‘beproeven’ (Gr.: peirazoo, 22,35), maar om waardering: ‘ziende, dat Hij hun goed had geantwoord’ (12,28, eigen vertaling). Die waardering is uiteindelijk wederzijds.
