Jezus reist in zijn leven heen en weer tussen twee plaatsen: Galilea en Jeruzalem. Die reis is niet alleen geografisch – een voettocht van vier dagen – maar ook symbolisch. Het is de weg van roeping naar bestemming, van begin naar hoogtepunt, van leven naar dood én opstanding. Het is de weg van de Mensenzoon, die ‘gekomen is om te zoeken en te redden wat verloren was’ (Lucas 19:10).
Is het christendom nog relevant? Was Jezus echt meer dan een rondtrekkende prediker? Heeft de mens een unieke positie boven alle dieren? Dit zijn existentiële vragen die nu nog veel stof doen opwaaien, maar ze hielden G.K. Chesterton een eeuw geleden ook al bezig. In een betoog vol originele paradoxen en fonkelende humor baant Chesterton zich een weg door de gehele (pre)historie, van de tijd van de holbewoners tot aan zijn eigen tijd (de periode van het interbellum), om zelfs in de donkerste tijden lichtende sporen van de waarheid te zoeken. Daardoor weet hij zelfs de heidense beschavingen, zoals het oude Egypte en Babylon, en de Griekse en Romeinse mythes aan te wenden om het evangelie te verkondigen.
De evangelielezing omvat drie korte scènes in en bij de tempel. In Marcus 11 is Jezus in Jeruzalem aangekomen. Er volgen confrontaties met hogepriesters en schriftgeleerden, de opmaat voor zijn arrestatie en kruisiging. Die confrontaties vinden plaats in de tempel, door Herodes de Grote gerenoveerd en uitgebouwd tot pronkstuk van zijn koninkrijk. Jezus heeft er geen oog voor: Hij ziet een arme weduwe die toont wat het betekent om God lief te hebben met alles wat je hebt.
De context is niet onbelangrijk bij dit gedeelte uit Marcus. Na twee eerdere leergesprekken (12,13-17 en 12,18-27) horen we hier het derde leergesprek. De gesprekspartner is ditmaal een schriftgeleerde (Gr.: grammateus, 12,28). De leergesprekken volgen op de vraag naar Jezus’ bevoegdheid (Gr.: exousia, 11,28). Marcus’ versie van dit derde leergesprek is veel vriendelijker dan die van Matteüs (22,34-40). Bij Marcus gaat het niet, zoals bij Matteüs, om ‘beproeven’ (Gr.: peirazoo, 22,35), maar om waardering: ‘ziende, dat Hij hun goed had geantwoord’ (12,28, eigen vertaling). Die waardering is uiteindelijk wederzijds.
De perikoop van vandaag vormt een sleutelpassage in het Marcusevangelie. Bartimeüs wordt geportretteerd als een modelleerling van Jezus. Hij doorziet als blinde wie deze ‘Rabboeni’ is. Daarom krijgt hij in Marcus ‘een naam’ en wordt zijn gezichtsvermogen hersteld. Na zijn eigen opstanding volgt hij Jezus vol vertrouwen ‘op de weg’.
Psalm 124 eindigt met de bekende woorden die we in de liturgie geplaatst hebben: ‘Onze hulp…’ Woorden vol vertrouwen, afsluiting van een lied waar zwart-wit de overwonnen moeilijkheden worden geschetst. Als God maar vóór je is, wie is dan nog tegen je? Zo vertrouwen op Gods macht kan je overmoedig maken. Is dat ook wat er gebeurt met Jakobus en Johannes in Marcus 10?
Er komt een man bij Jezus die graag een toegangskaartje voor het eeuwige leven wil hebben. Aanvankelijk verloopt het gesprek stroef: Jezus wijst de man terecht en staat hem koeltjes te woord. Vervolgens wijst Hij hem de bekende weg: houd je aan de geboden. Dat doe ik al van jongs af aan, zegt de man dan ook. Maar is er niet nog meer? En dan verandert er iets in het verhaal…
Zowel in de lezing uit Numeri als in het gedeelte uit het Evangelie naar Marcus gaat het om de zorg voor de correcte omgang met datgene wat als heilig wordt gezien. In Numeri wijst Jozua zijn meester Mozes erop dat er door Eldad en Medad wordt geprofeteerd, zonder dat zij zich bij de groep uitgekozenen bevonden. En in het evangelie komen de leerlingen bij Jezus met de klacht dat er iemand is die in zijn naam genezingen doet, maar zich niet bij de kring van zijn leerlingen wil aansluiten.
De gemeenschap van de volgelingen van Jezus is begonnen als een ‘Jezusbeweging’. Lucas vertelt hoe dezelfde Geest die Jezus inspireerde, nu door middel van zijn volgelingen helend en bevrijdend werkzaam is en vanuit Jeruzalem de gehele bewoonde wereld door gaat. Alles draait erom dat dit niet gebeurd is op grond van een door mensen tevoren bedacht en uitgewerkt beleidsplan, maar dat mensen zich gevoegd hebben in de zuigkracht van de Geest.
