Wie was Thomas Kempis werkelijk? Wat maakt De imitatie van Christus tot een van de meest invloedrijke spirituele boeken uit de christelijke traditie? En hoe kunnen we de rijkdom van zijn teksten vandaag nog verstaan en beleven? Frank De Roo – vertaler van de nieuwste Nederlandse editie van De imitatie van Christus – geeft hierover lezingen.

De schitterende visie van de Bergrede en de prachtige verhalen over demonenuitdrijvingen en genezingswonderen lopen in de Matteüslezing voor deze zondag uit op de weerbarstige realiteit van volgelingen die worden uitgezonden om nu zelf Jezus’ werk in de wereld gestalte te geven.

Het woord Tora, meestal vertaald met ‘de Wet’ of ‘Wet van Mozes’, betekent ‘richtingwijzer’. Het is de richting die het stamhoofd aangaf met zijn staf naar nieuwe weidegronden. Welke richting wordt gewezen in de lezingen van deze zondag, die zo weinig samenhang lijken te hebben? En willen wij mee die kant opgaan?

In Joël 2 en Psalm 57 is sprake van angst voor een dreiging. In Joël 2 bestaat de dreiging uit de naderende legermacht van Alexander de Grote; in de psalm uit ‘Saul’, de door het volk ‘gevraagde’ koning die David wil verdelgen. In de spelonk – als een prelude op het ‘verborgene’ uit Matteüs 6 – bevindt David zich letterlijk met de rug tegen de muur. Maar hij is tegelijk veilig nu dit ‘verborgene’ hem aan de waarneming van Saul onttrekt. Vanuit dat besef wordt in de psalm vanuit het dieptepunt de lof ingezet.

De perikoop van vandaag maakt deel uit van Paulus’ zelfverdediging in de eerste drie hoofdstukken van 1 Korintiërs. Het grootste deel van de eerste twee hoofdstukken werd in de vorige aflevering van dit blad besproken. De perikoop van vandaag is te beschouwen als de afsluiting van het middelste gedeelte van Paulus’ zelfverdediging.

De Korintiërslezing van deze zondag is een kleine alinea uit een lange brief, een klein stukje van een groot betoog. Door erop in te zoomen, staan we stil bij zinnen die niet als een zelfstandig geheel zijn bedoeld. We onderbreken Paulus terwijl hij zijn punt nog lang niet heeft gemaakt. Zodra een betoog op schrift staat, zijn we vrij om er op deze manier mee om te gaan. Maar het is goed om te bedenken dat we dan wel onze eigen accenten creëren: een tussenzin uit een betoog wordt ingelijst als een zelfstandige waarheid.

De paar verzen uit de Bergrede die voor vandaag op het rooster staan, kunnen gelezen worden als een pleidooi tegen de zouteloosheid. Der dingen, maar vooral van volgelingen van Jezus: zout dat zijn kracht verliest, licht onder de korenmaat gezet – dat is een onzichtbaar geworden ‘Jezus-beweging’, een zwijgende kerk, zo men wil. De NBG51 meent zeker te weten dat hier de discipelen aangesproken worden. Zouden het ook de scharen kunnen zijn?

De Matteüslezing over Jezus’ roeping van zijn eerste leerlingen riep bij mij herinneringen op aan een preek, nu al weer zo’n vijftig jaar geleden, waarin het ging over ‘roeping’. Of die gebaseerd was op Matteüs 4,12-22 weet ik niet meer. Maar wel dat de predikant erin benadrukte dat je je altijd bewust moest zijn van je roeping. En die bestond uit leven in ontzag voor de Eeuwige en gehoor geven aan de richtlijnen zoals die in de bijbelverhalen te vinden waren. Deed je dat niet, dan was je verkeerd bezig.

De samenstellers van het Oecumenisch Leesrooster hebben voor de vijf zondagen van Advent en Kerstmis 2022 gekozen voor een alternatief spoor van voormoeders van Jezus, en daarbij de chronologische volgorde van de eerste vier lezingen omgedraaid (vgl. Mat. 1,3.5.5.6). Voor de eerste Adventszondag staat daarom 2 Samuel 11,14-27, over David en Batseba, op het rooster. Daarin baart Batseba David wel een zoon, maar nog niet de in Matteüs 1,6 genoemde Salomo.