Soms gaan, soms blijven

Moed is een proces, iets waarin we kunnen groeien. Vaak denken we bij moed aan het nemen van een spring richting het gevaar of het onbekende. Maar moed is regelmatig ook: blijven, het uithouden met wat er is.

Moed heeft vele gezichten. Er zijn kleine dappere daden en hele grote, waarvoor je zelfs een medaille kunt krijgen. Wie zich in een oorlogssituatie buitengewoon heldhaftig gedraagt, vaak met gevaar voor eigen leven, kan in Nederland de Willemsorde toegekend krijgen, de hoogste militaire onderscheiding. En wie, zoals een student uit Delft, in een ijskoude gracht springt om daar een moeder met haar kind te redden, verdient misschien wel de erepenning voor menslievend hulpbetoon. Net als die fruitverkoper op Bondi Beach in Australië, die tijdens een terreuraanslag een schutter ontwapende en zo vele levens veilig stelde. Over dergelijke vormen van moed is iedereen het wel eens.

Wat is moed?

Maar wat te denken van die oudere collega-predikant die bedacht dat hij zichzelf nog een keer wilde uitdagen? Hij ging bungeejumpen van de pier van Scheveningen. Hij liet er een filmpje van maken en toonde dat bij wijze van verrassing aan zijn gasten op zijn verjaardagsfeestje. Was de diepte waarin hij sprong (al was het aan een sterke elastieken band) misschien een metafoor voor de ouderdom, waaraan je ook met de nodige moed wilt beginnen? De meesten van ons zouden het niet gedurfd hebben – maar of het daarmee ook een moedige daad was?

De Amerikaanse bisschop Mariann Budde, die tijdens de inauguratie van Donald Trump het dapper opnam voor mensen die in het nauw dreigden te komen, schreef in haar boek Durf moedig te zijn dat moed veel meer is dan een levenslang proces. Moed is niet zomaar één moedige actie, maar veel meer een levenshouding. Honderden kleine beslissingen om steeds te kiezen voor het goede, misschien ooit uitmondend in één moedige daad. Met andere woorden: moed komt niet uit de lucht vallen, maar is het logische vervolg van een levensinstelling waaraan je je leven lang kunt werken. Een leven vol kleine geloofsdaden. Dat maakt dat moedig leven ook een beetje binnen ons bereik valt. We hoeven geen superheld te worden, maar we kunnen dagelijks kiezen voor wat goed en waar is.

Roeping

Hoe doen we dat en valt daar misschien een patroon in te ontdekken? Mariann Budde onderscheidt twee levensbeslissingen die beide moed vragen en die toch heel verschillend zijn. De eerste beslissing is het voornemen om op pad te gaan, soms niet wetend waar je uitkomt. Een beetje zoals Abraham die wegtrekt uit wat hem vertrouwd is en op reis gaat. Soms weet je dat je moet gaan, ook al heb je nog maar een flauw idee waar je uit zult komen. Dat vraagt moed. Je weet je geroepen om te gaan, maar de eindbestemming is nog niet klip en klaar.

Een tweede levensbeslissing die mensen kunnen nemen en die evenveel moed vraagt is het besluit om te blijven. Om het leven te aanvaarden dat je leeft en daar je aandacht en toewijding aan te geven. Niet weglopen, maar trouw blijven. Niet je aandacht richten op een verre horizon, maar aandachtig blijven waar je bent. Een beetje zoals kloosterlingen doen, die alle uitdagingen van het leven ook op één plek beleven. Benedictijner monniken beloven bij hun intrede in het klooster ‘stabilitas loci’: ze beloven in deze ene gemeenschap en op deze plek hun roeping waar te maken. Elke monnik kan je vertellen dat dat een uitdaging is. Maar ook dat alles wat het religieuze leven de moeite waard maakt daadwerkelijk op deze ene plek te vinden is.

Niet alleen

Waarvoor we ook kiezen, blijven of op weg gaan, elke dag kunnen we ons oefenen in dapperheid. Dat doen we door in de buurt te blijven van al die mensen uit onze gemeenschap die dat al dagelijks doen. Zij zijn onze inspiratiebron. Moedig zijn is immers een vrucht van de gemeenschap. Dat is een moedgevende gedachte!