Net als bij Lucas bij de gelijkenis van het zaad dat op de weg, op de rotsen, tussen de distels en op de goede grond wordt gezaaid (8,4-15), krijgen we ook bij Matteüs, bij de gelijkenis van de tarwe en het onkruid, na de gelijkenis tevens de uitleg aangereikt. Je zou zeggen dat daarmee alles klip-en-klaar is. Wat valt er over zo’n tekst nog te zeggen?
Leven in navolging van Christus is niet altijd makkelijk. De eerste Christusaanhangers hadden te maken met vervolgingen, net als de Joden door de eeuwen heen. Ook nu kan het belijden van je christelijk geloof op veel plaatsen in de wereld je het leven kosten. Deze zondag hebben we in de lezingen te maken met de realiteit van strijd (Mat. 10,34-42), met het voorlopig aanvaarden van ballingschap (Jer. 29,1.4-14), maar ook met hoop (Rom. 6,3-11). Het gebruik van het woord ‘vrede’ (Gr.: eirènè) in de evangeliën wordt nader uitgediept.
Niet bezwijken onder de dreiging van tegenkanting of vervolging: dat zou je kunnen zien als een belangrijk thema bij de lezingen voor deze dag. Jeremia voelt zich bijna tegen wil en dank geroepen tot de verkondiging van Gods woord, terwijl hij zich ervan bewust is hoeveel weerstand hij hiermee oproept. Een gevoel van angst voor een levensgevaarlijke bedreiging speelt hem parten, terwijl hij zijn vertrouwen stelt op God die hem terzijde staat – zoals ook de dichter van Psalm 69 doet. Jezus bemoedigt zijn leerlingen bij de confrontatie met weerstand en vervolging.
De schitterende visie van de Bergrede en de prachtige verhalen over demonenuitdrijvingen en genezingswonderen lopen in de Matteüslezing voor deze zondag uit op de weerbarstige realiteit van volgelingen die worden uitgezonden om nu zelf Jezus’ werk in de wereld gestalte te geven.
Een zieke die moet genezen staat centraal in de perikopen uit zowel Jesaja als Matteüs. Vervang ‘genezing’ door ‘herstel’ en het is meteen duidelijk waar het eigenlijk om gaat: de zieke is Israël dat hersteld en opgericht wordt door de Heer, omdat Hij recht, gerechtigheid en trouw (Hebr.: tsedaqah, misjpath en chèsèd – Ps. 33,5) liefheeft, en zijn belofte gestand wil doen (Rom. 4,18).
De heilige Drie-eenheid, één God in drie personen, Vader, Zoon en Geest, is het belangrijkste mysterie van het christendom. Sinds de veertiende eeuw viert de kerk op de eerste zondag na Pinksteren haar hoogfeest. Een logische keuze in het kerkelijk jaar: de leerlingen die Jezus met Hemelvaart verlaten had, werden immers met Pinksteren vervuld van de heilige Geest. Na de periodes van de Vader, het Oude Testament, en de Zoon, het Nieuwe Testament, begint dan de periode van de Geest, de kerk. Of moeten we zo rechtlijnig niet denken?
Pinksteren is het feest waarmee we vieren dat we staan in het krachtenveld van de Geest. De belofte van dat krachtenveld lezen we in Ezechiël 11, met name in vers 19: ‘Dan zal ik hun een ander hart geven en een nieuwe geest.’ Uit het staan in dat krachtenveld volgt wat klinkt in vers 20: ‘Dan zullen ze zich houden aan mijn bepalingen.’ Het zich houden aan Gods aanwijzingen ten leven is daarbij geen voorwaarde voor de gave van de Geest, maar volgt uit het beslag dat de Geest legt.
Een naam schiet je te binnen. Een lied, een bijbeltekst, een lang vergeten herinnering. Een oud verlangen naar God, naar schoonheid, waarheid, goedheid. Een idee van wat je te doen staat. Ingevingen zijn iets bijzonders. Je maakt ze niet zelf, ze worden gegeven. En al komen ze vaak van de rommelzolder die ons geheugen is, ze komen ook van buiten. Wie zal zeggen hoe je beschermengel erbij betrokken is, en de heilige Geest?
Het is nogal wat: je laten leiden door Gods wil, een houding die Petrus in zijn eerste brief (4,2) aanbeveelt. Het zou niet vreemd moeten zijn voor christenen, maar toch, het is nogal wat. En zeker wanneer je ook lichamelijk lijden ondergaat. Dat ‘lichamelijk’ staat er niet bij, dus het lijden kan ook mentaal zijn. Geestelijk lijden. Aan deze wereld bijvoorbeeld. Maar het einde van alles is nabij. Dus ook van deze wereld. En van de Paastijd. Of niet? Petrus schrijft op het scherp van de snede.
