Johannes 17 is de afsluiting van het gedeelte dat begint met hoofdstuk 13: het verhaal van de voetwassing. Jezus is met zijn leerlingen bijeen. Zij houden een maaltijd. Dé maaltijd? Vieren zij het Pascha, het feest van de bevrijding uit alle vormen van slavernij en horigheid? Een bevrijding die gestalte krijgt waar de ene mens de ander dient en liefheeft? Een bevrijding die haaks staat op wat de wereld leert: opkomen voor jezelf, het recht van de sterkste?

Volgens het alternatieve leesrooster kan hoofdstuk 5 uit deze brief van Petrus worden gelezen met Pinksteren en vier verzen daaruit met Hemelvaart. Dat laatste is niet zonder reden. Petrus stelt in deze brief (5,10) de gemeente sterkte en kracht in het vooruitzicht. Dat is ook wat Jezus de leerlingen in het vooruitzicht stelde bij zijn hemelvaart (vergelijk de ‘Hemelvaartlezingen’ Lucas 24,49 en Handelingen 1,8).

De hemelvaart is het scharnier tussen Lucas en Handelingen. Tegelijk met een beweging omhoog zien we een beweging omlaag: de opgang naar de hemel valt samen met de opdracht hier op aarde de Tora te doen in de Geest van Jezus. Hemelvaart en Pinksteren kun je dan ook niet los zien van elkaar.

In de vorige aflevering van De Eerste Dag bleek uit de bespreking van voorgaande gedeeltes uit de eerste Petrusbrief hoe rijk het gedachtegoed is dat hierin behandeld wordt. Met verwijzingen naar de doop worden de geadresseerden herinnerd aan het nieuwe leven dat zij als gemeenschap van christenen zijn binnengegaan. En met allerlei gebiedende wijzen wordt hun voorgehouden om te midden van een slechte wereld het goede te doen en stand te houden. Nu de christenen in ons werelddeel een minderheid aan het worden zijn, krijgen de woorden een nieuwe actualiteit.

De lezingen van deze zondag cirkelen rond de vraag hoe onze weg in de wereld mag zijn wanneer Jezus bij zijn Vader in de hemel is. Volgens Johannes verbindt de Geest ons met Jezus en zijn Vader en leert ons de hele waarheid. Jesaja verzekert armen en behoeftigen uit Israël en de volken dat de God van Israël hen niet zal verlaten (41,17-20). Ontzag voor de Heer leren we in Psalm 34,12-23. 1 Petrus 3,10-12 citeert deze psalm en leert ons een levenshouding van rechtvaardigheid, ook als onrechtvaardigen ons in het nauw drijven.

Je komt niet hier vandaan. Je woont hier, in het beste geval ben je goed geïntegreerd, maar je afkomst zal je altijd kenmerken. Je leeft in een omgeving met, op z’n minst gedeeltelijk, andere normen en waarden. Soms word je met scheve ogen aangekeken; wat je doet, wordt in de gaten gehouden en in je nadeel uitgelegd. Jouw rechten verschillen van de rechten van volledige burgers en mensen die vanaf hun geboorte hier wonen. Je komt elders vandaan, je thuis is elders.

Het is een van de bekendere teksten voor een uitvaart, de woorden van Jezus over de vele kamers in het ‘huis van mijn Vader’. Dat huis is een plaats waar het goed is, omdat je er met God samenwoont. In Deuteronomium 6 is zo’n zelfde plaats het antwoord op de vraag waarom het goed is de geboden te houden: als je met God samenwoont in het land van belofte, is het goed.

Het is opvallend dat David wordt gezalfd tot koning over Israël terwijl de andere gezalfde, koning Saul, nog leeft. Het gebeurt ook nog eens heimelijk. Terwijl Saul geen weet heeft van de zalving van David, is David niet op het koningschap uit. De reden voor het einde van Sauls koningschap is dan ook niet het menselijk handelen maar een goddelijk handelen.

In de lezing voor deze zondag gaat het over ‘goed zijn in een kwade wereld’. Gelovigen vertegenwoordigen een wereld van vrede en goedheid die in veel gevallen in sterk contrast staat met de dagelijkse realiteit. De auteur vraagt hun om in die ándere wereld thuis te zijn en zich in de harde werkelijkheid als ‘vreemdelingen en gastbewoners’ te beschouwen – maar er dan wel met volle, stralende inzet te zijn, als waardige ambassadeurs van een hemels vaderland.