Het is opvallend dat waar de synoptici bij de beschrijving van het laatste avondmaal vertellen over het breken van het brood en het delen van de beker, de evangelist Johannes het delen van brood en beker niet eens noemt. In plaats daarvan voegt Johannes hier het verhaal in van de voetwassing door Jezus. Wat kan de betekenis zijn van deze opvallende keuze van Johannes?

Het woord ‘gezalfde’ (Gr.: christos, Hebr.: masjiach) wordt niet genoemd in het verhaal van de intocht in Jeruzalem. Toch wijst alles erop, dat hier de gezalfde van Israël de stad Jeruzalem binnenkomt. Jezus zit niet hoog te paard, maar op een ezel en een ezelsjong. Zo wordt de profetie van de profeet Zacharia (9,9-10) vervuld. Die profetie roept herinneringen op aan Salomo, de eerste gezalfde zoon van David (1 Kon. 1,33.38.44), maar ook aan Absalom, die juist wel met wagens en paarden de stad binnenkwam (2 Sam. 15,1).

Als we vandaag over de opstanding der doden spreken, speelt Ezechiël 37,1-14 daarin een belangrijke rol, zowel in de joodse als in de christelijke traditie. De tekst staat tussen de profetie over het land dat zal bloeien als de tuin van Eden in afwachting van Israëls terugkeer (hoofdstuk 36) en de belofte dat Israël weer één volk zal worden (hoofdstuk 38).

Jezus is onderweg van Jeruzalem naar Galilea. Moe en dorstend naar mensen die bereid zijn om hun hart te openen rust Hij uit bij de put van Jakob in Sichar, de plaats waar ooit de twaalf stammen bijeenkwamen voor een verbondsvernieuwing (Joz. 24). Verbond en verbondsvernieuwing hangen in de lucht. Jezus is ter bruiloft geweest, heeft met Nicodemus gepraat over opnieuw geboren worden en is door Johannes de Doper aangemerkt als de bruidegom die voor zijn bruid gekomen is.

Uit het boek Prediker lezen op Biddag voor gewas en arbeid: het zet meteen de toon. Al dat zwoegen onder de zon, waar is dat goed voor? Wat is blijvend, wat is waardevol? Wat verzamel je, vraagt Jezus in het evangelie naar Matteüs, vergankelijke of onvergankelijke zaken?

Op deze tweede zondag van de Veertigdagentijd zijn alle drie de lezingen gewijd aan godservaringen. Godservaringen die een leven met alle persoonlijke normen en waarden ondersteboven keren. Godservaringen die eeuwenlang de basis van een geloofsgemeenschap blijven vormen. Godservaringen die de koers van de geschiedenis bepalen. Lang niet alle godservaringen horen bij deze laatste categorie.

In Matteüs 4,1-11 wordt niet duidelijk gezinspeeld op Genesis 2,15–3,9. Toch is de combinatie van deze lezingen niet vreemd. In beide tekstgedeelten treedt een tegenstander van God op: de slang in Genesis 3 en de duivel in Matteüs 4. Deze personificaties van het kwaad proberen iemand ertoe aan te zetten om ontrouw te worden aan God, in het eerste geval met succes, in het tweede juist niet.

In Joël 2 en Psalm 57 is sprake van angst voor een dreiging. In Joël 2 bestaat de dreiging uit de naderende legermacht van Alexander de Grote; in de psalm uit ‘Saul’, de door het volk ‘gevraagde’ koning die David wil verdelgen. In de spelonk – als een prelude op het ‘verborgene’ uit Matteüs 6 – bevindt David zich letterlijk met de rug tegen de muur. Maar hij is tegelijk veilig nu dit ‘verborgene’ hem aan de waarneming van Saul onttrekt. Vanuit dat besef wordt in de psalm vanuit het dieptepunt de lof ingezet.

De perikoop van vandaag maakt deel uit van Paulus’ zelfverdediging in de eerste drie hoofdstukken van 1 Korintiërs. Het grootste deel van de eerste twee hoofdstukken werd in de vorige aflevering van dit blad besproken. De perikoop van vandaag is te beschouwen als de afsluiting van het middelste gedeelte van Paulus’ zelfverdediging.