Met Hemelvaart vieren we dat na een periode van veertig dagen waarin Jezus lijfelijk aan zijn leerlingen verscheen, er een nieuwe tijd is aangebroken: de belofte dat de leerlingen kracht zullen ontvangen van de heilige Geest (Luc. 24,49) zal snel worden ingelost.

In de gang van de lezingen gaat op deze vierde zondag van Pasen de lofprijzing voorop. De woorden van Psalm 47,7b – ‘Zing voor onze koning’ – lopen vooruit op het troonsbestijgingsfeest van het kerkelijk jaar met Hemelvaart. De jubelzang uit vers 2 geldt deze koning. De reden voor deze jubelzang wordt ons onthuld in de lezingen uit Handelingen en Johannes, precies ook in die volgorde. In de teksten uit Handelingen en het evangelie volgens Johannes is sprake van een voortzetting van het mysterie van Pasen.

Jezus reist in zijn leven heen en weer tussen twee plaatsen: Galilea en Jeruzalem. Die reis is niet alleen geografisch – een voettocht van vier dagen – maar ook symbolisch. Het is de weg van roeping naar bestemming, van begin naar hoogtepunt, van leven naar dood én opstanding. Het is de weg van de Mensenzoon, die ‘gekomen is om te zoeken en te redden wat verloren was’ (Lucas 19:10).

In deze rubriek licht Marleen Hengelaar een kunstwerk uit, dat raakt aan de actualiteit van het kerkelijk jaar. We zijn nu in de periode van zomer en herfst, waarin we met de opdracht leven om ‘uit te vliegen’ en Gods goede nieuws te verkondigen.

De perikoop van vandaag vormt een sleutelpassage in het Marcusevangelie. Bartimeüs wordt geportretteerd als een modelleerling van Jezus. Hij doorziet als blinde wie deze ‘Rabboeni’ is. Daarom krijgt hij in Marcus ‘een naam’ en wordt zijn gezichtsvermogen hersteld. Na zijn eigen opstanding volgt hij Jezus vol vertrouwen ‘op de weg’.

Als Jezus de gewelddadige en vernederende kruisdood ondergaat, staat de jonge christelijke gemeenschap voor de uitdaging hoe dit te duiden. Johannes beschrijft dit als een cirkelbeweging: Jezus keert terug naar de Vader van wie Hij is uitgegaan. Zijn thuiskomst bij de Vader is tegelijk ook een voorbereiding van de thuiskomst van zijn leerlingen. De leerlingen worden mee opgenomen in de beweging naar God toe. Jezus’ dood betekent niet dat de leerlingen in de steek worden gelaten: Gods Geest van waarheid zal voor altijd bij hen zijn.

Het is een opvallend verschil tussen Johannes en de andere evangeliën: alleen Johannes maakt melding van de wonden van de Verrezene. Matteüs en Marcus zeggen daar niets over. Bij Lucas toont de Verrezene zijn handen en voeten (24,39-40), zoals Hij bij Johannes zijn handen en zijn zijde toont (20,20). Maar alleen Johannes noemt daarbij ook de wonden (20,25.27). De reden is dat Johannes op een heel eigen manier reageert op het in zijn tijd dominante ideaal van het mooie en ongeschonden lichaam. Als je dat weet, begrijp je Tomas beter.

De lange reeks lezingen van de paaswake kan verwarrend overkomen. Voor de meeste gemeentes of instellingen zal het zeker ook teveel van het goede zijn. Laten we daarom nog eens nagaan hoe een en ander bedoeld is en wat de thema’s van de paaswake zijn. Dat kan helpen keuzes te maken bij de voorbereiding van deze viering.

Er zal niet veel gepreekt worden op Goede Vrijdag. Traditioneel worden Johannes 18 en 19 gelezen, vaak onderbroken door het zingen van Psalm 22. De synoptische evangeliën blijven meestal buiten beeld. Maar het loont de moeite daar ook eens naar te kijken om zo het eigene van Johannes scherper te zien.