De weerstand tegen gemeenschap met heidengelovigen binnen de gemeente in Jeruzalem is Petrus aanvankelijk niet vreemd. Maar hij leert – met de gemeente toen en nu – dat Christus’ getuigen over grenzen heen naar mensen mag omzien die Christus niet kunnen missen.
Hoe zit het met jongeren en geloof? Gen Z lijkt meer interesse te hebben in religie, klopt aan bij kerken en staat open voor zingevingsvragen. De mentale gezondheid van jongeren gaat achteruit door prestatiedruk, sociale media, oorlogsdreiging, klimaatcrisis en woningnood. Stevige uitspraken. Maar wat is het perspectief van de jongeren zelf? Hoe ervaren zij de aan hen toegeschreven ‘zoektocht naar zin’? Nathan en Rozamaryn, de Jonge Theologen der Nederlanden, schrijven elke maand een column over wat hun eigen generatie beweegt. Deze maand de column van Rozamaryn over de vastentijd.
De Koreaans-Duitse cultuurfilosoof Byung-Chul Han heeft een zelfverklaarde ‘zielsvriendschap’ met Simone Weil. Haar denken motiveert hem tot mystieke mijmeringen in zijn jongste essay Spreken over God. Tegenover de continue afleiding in onze maatschappij plaatst hij aandacht, inactiviteit en wachten. Leidt dat tot onderhoudende kritiek op het laatkapitalisme of lezen we een behapbaar bijproduct van datzelfde systeem? Filosoof en Weil-kenner Lieven De Maeyer las Spreken over God en concludeert: Han reduceert Weils filosofie tot een handig alibi om vooral niets te doen.
De knecht is wel de meest intrigerende gestalte uit Jesaja 40-55. Wie is deze knecht? Welke rol vervult hij? Talloze exegeten hebben geprobeerd hem als een historische figuur te duiden. Maar ligt de kracht van de knecht niet veeleer in zijn anonimiteit? In dit artikel gaat het er niet zozeer om de knecht te identificeren. Het gaat er veeleer om iets te zeggen over de rol van de knecht als plaatsbekleder, als iemand die de plaats van een ander inneemt, als een ’vertegenwoordiger’.
Na een lezing over Laudato si’ stak een man zijn hand op. Halverwege de dertig, schatte ik. “Als je het over ecologie hebt, moeten we het ook weer eens over vasten hebben.” Hij zei het zonder ironie. De veertigdagentijd was voor hem geen folkloristische traditie, maar een oefening in matiging. Veertig dagen nee zeggen tegen tussendoortjes, webshops, social media en andere verleidingen van de consumptiemaatschappij. “Vasten leert je wat echt belangrijk is,” vond hij. “En die oefening hebben we in onze samenleving hard nodig.” Hij is niet de enige. Het afgelopen jaar gaf ik diverse lezingen, en opvallend vaak viel na afloop het woord ‘vasten’. Alsof mensen intuïtief aanvoelen dat de ecologische crisis niet alleen vraagt om nieuwe technologie, maar ook om begrenzing van onze verlangens.
Bestaat er nog zoiets als ‘waarheid’ in onze maatschappij? Of is er sprake van een post truth-tijdperk, zoals vaak wordt verondersteld? Theoloog Matthijs den Otter las De waarheidscrisis van filosoof Martine Prange. Hij worstelde zich door de alarmerende thematiek van het boek en vraagt zich af: hoe kunnen we de waarheid nog herkennen?
Tien jaar na Laudato si’ groeit het besef dat ecologische bekering niet slechts een kwestie is van beleid of gedrag, maar van innerlijke vernieuwing. De aarde zucht onder het gewicht van menselijke onmatigheid. Toch ligt de diepste verandering niet in verzet tegen de wereld, maar in een andere manier van aanwezig zijn ín de wereld.
Weerbaarheid, verzet en overgave: op het eerste gezicht lijken het tegenpolen, maar in werkelijkheid horen ze vaak bij elkaar. In de Joodse geschiedenis vinden we van elk talloze voorbeelden. In deze beeldmeditatie, met een schilderij van Shoshannah Brombacher, worden we uitgenodigd stil te staan bij deze thema’s – juist met Rosh Hashana voor de deur.
De diepe rivier (1994) is een diepzinnige roman over de zoektocht naar betekenis, het omgaan met verlies en de grenzen van religie. Via diverse personages laat de Japanse schrijver Shūsaku Endō (1923–1996) zien dat spiritualiteit vele vormen kent, en dat compassie misschien wel de meest fundamentele menselijke waarde is – voorbij dogma’s en doctrines.
