Spiritualiteit en mystiek

In haar boekje Zomaar een godsvermogen beschrijft Margot C. Berends wat voor haar waardevol is, aan de hand van twaalf dierbare objecten op haar bureau. Ze geeft daar het woord ‘God’ aan. Zo noemt ze het vermogen om in gedachten naar een mooie plek te gaan een ‘godsvermogen’. Verbeeldingskracht: dat is God.

Ademloos kijken naar een zonsondergang. Na een lange klim op de top van een berg staan en overweldigd worden door het uitzicht. De vertedering bij een pasgeboren zuigeling. We kennen allemaal momenten die ons stil maken. Stil van verwondering, van vreugde, van leven. Achteraf kun je er wel over vertellen, maar je woorden schieten tekort – die zijn niet meer dan een schaduw van wat je op dat moment geschonken wordt.

‘Pelgrim in hart en nieren’ Ricky Rieter beschrijft de vreugde en de moeiten van pelgrimeren. Onderweg zijn en aankomen gaat gepaard met mystieke ervaringen, maar ook met aardse ergernissen. Ook in Vézelay en in Santiago de Compostela ervaart ze dat, maar uiteindelijk daalt een innerlijke rust neer.

De Belgische filosoof Louis Dupré inspireerde hoogleraar filosofie en ethiek Willem Lemmens tot het nadenken over wat er gebeurt bij een bezoek aan heilige plaatsen. Dupré had een godservaring in een bedevaartsoord, hoewel de plek zelf weinig aantrekkelijk was. Voor hem werd dit een heilige plaats. Een plek wordt heilig door een bijzondere gebeurtenis en door wat bezoekers, pelgrims en reizigers er vervolgens beleven.

Lieke Weima (30) woont en werkt als predikant in Scharnegoutum, een klein dorp in Friesland. Daarnaast is ze actief bij Christian Climate Action en ING Fossielvrij. Zij schreef een artikel voor tijdschrift Herademing over moedige spiritualiteit in de christelijke klimaatbeweging, de aanleiding voor Elsbeth om met haar in gesprek te gaan in deze aflevering van De theologie podcast.

Hoe lees je als je leest? Bijvoorbeeld een stukje uit de Bijbel, of een andere spirituele tekst? Mijn kennismaking met Lectio Divina leerde me hoeveel verschil dat uitmaakt. Lectio Divina wordt al vijftienhonderd jaar beoefend in contemplatieve kloosters. Lezen is daar vanouds een vast onderdeel van het dagprogramma van de kloosterlingen, naast de gezamenlijke getijdengebeden en het werk. Het hele dagprogramma, ingebed in stilte, is erop gericht de kloosterling te helpen in zijn of haar weg met God, een weg van omvorming.

Een overzicht van de artikelen die gedurende drie maanden verschenen onder de noemer van ‘Herademing, tijdschrift voor spiritualiteit en mystiek’. Overkoepelend thema was ‘inspirerende bewegingen’.

Eens in de twee weken komt de groep bij elkaar in een zaaltje bij de kerk. De stoelen staan in een kring, in het midden brandt een kaars. Het is stil. Roerloos zitten de aanwezigen, de ogen gesloten of gericht op het vlammetje. Zou je de deelnemers vragen naar hun ervaringen in de meditatiegroep, dan kun je twee verschillende soorten antwoorden verwachten. Aan de ene kant vertellen ze hoe moeilijk het is om stil te zijn bij hun eigen innerlijke onrust, aan de andere kant hoe heilzaam en betekenisvol meditatie voor hen is. Wat is meditatie eigenlijk?

Uit de biografie van de dichter C.O. Jellema (door Gerben Wynia) blijkt hoe het dromerige jongetje van weleer zich ontpopte tot een schrijver die geïnspireerd werd door mystiek en spiritualiteit. Een recensie.