In Lucas 18 vertelt Jezus de parabel van de onrechtvaardige rechter, zeggen wij. Beter kun je spreken van de parabel van de vasthoudende weduwe. Om recht tegen onrecht roept zij. Om de toekomst van God. Je zou haar stem kunnen horen in de woorden van Psalm 4, in de vrije bewerking van Huub Oosterhuis: ‘Hoor mij, wees niet doodse stilte. Geef mij antwoord als ik roep… Niet om ’t een of ander roep ik. Om een nieuwe aarde schreeuw ik. Hoor mij. Wees niet doodse stilte.’

Schrikwekkend maar toch heilvol weerklinken de lezingen van zowel Habakuk als Lucas. Pest, koorts en een hele rits fenomenen die wel tot hongersnood moeten leiden, wegen niet op tegen de hoop op een God die te midden van die verschrikking komt om te redden (Habakuk). De zee als laatste rustplaats van mens en boom is geen bemoedigend beeld. Toch geldt ook daar dat het een hoopvol gegeven is als men het zet in het perspectief van het koningschap van God (Lucas).

Het verbindende thema tussen de oudtestamentische lezing en het evangelie is Gods oordeel over menselijk handelen jegens de medemens. In de tekst uit Amos gaat de minachtende behandeling van minder geprivilegieerden zo ver dat het oordeel onvermijdelijk is. De rentmeester uit Lucas gebruikt de korte tijd die hem nog blijft voor hij de balans moet opmaken, ten gunste van zijn medemensen.

De teksten van deze zondag cirkelen rond breekpunten en het heil dat daarmee samenhangt, ook al voelt dat soms bitter aan. In drie panelen lopen we die breekpunten langs, de woorden indachtig van Leonard Cohen uit zijn nummer ‘Anthem’: ‘There is a crack in everything – that’s how the light gets in.’

Wat is onze plek, en wie zijn wij tot naaste? Een vraag die we onszelf kunnen stellen, maar ook een vraag voor geloofsgemeenschappen en kerken.

Vele scharen reisden met Hem mee. Dat is een vast gegeven in het Lucasevangelie. Het woord ‘schare’ (Gr.: ochlos) komt er 41 keer in voor, in 3,7 voor het eerst. Het is een bonte mengeling van mensen: gelukzoekers, nieuwsgierigen, radelozen, sensatiebelusten en stakkers, hopend op genezing van ziekten en kwalen. Het kunnen er duizenden zijn (12,1) tot wel vijfduizend (9,14). Overal waar Jezus is, komt of heengaat om te prediken, te onderwijzen en te genezen brengt Hij massa’s mensen op de been.

Jesaja profeteert wanneer Juda in Egypte een sterke bondgenoot zoekt in de strijd tegen Assyrië, en niet vertrouwt op bescherming door de Eeuwige. Die moet wachten tot Hij hun weer genadig kan zijn en ze zich weer door Hem de weg laten wijzen. De psalm, een acrostichon, bezingt het ABC van gezegende rechtvaardigen en knarsetandende goddelozen buiten. Hebreeën 12,22-29 wijst de gemeente op haar eerstgeboorterecht bij de Eeuwige door het evangelie. Als ze daaraan vasthoudt, verdwijnt ze niet wanneer Hij de aarde en de hemel laat beven.

De perikoop over de uitzending van de (tweeën)zeventig volgt onmiddellijk op Jezus’ onderwijs over de radicale levenswandel van de Mensenzoon en het even radicale karakter van de toewijding aan Gods heerschappij, waarvan de concrete vorm het navolgen van Jezus is (9,57-62). Ook de instructies voor de uitgezonden volgelingen liegen er niet om (vgl. ook de uitzending van de twaalf, 9,1-6). De dubbele uitzending – van de twaalf en de (tweeën-) zeventig – heeft zijn achtergrond in de dubbele oriëntatie van het Lucasevangelie: op Israël (twaalf) en de volkeren (zie de volkerenlijst, Gen. 10).

Vrede: het is een centraal thema in het theologisch oeuvre van Stefan Paas. In zijn nieuwe boek De weg van vrede geeft Paas een rondleiding door het christelijk geloof, gedacht vanuit het begrip ‘vrede’. Is het een nadere uitwerking van zijn vorige boek, Vrede op aarde? Is het een weergave die past bij de tijd en de plaats waarin we leven? Volgens Arie Kok wel.