We leven in onrustige tijden: woningnood, klimaatverandering, asielcrisis, groeiende ongelijkheid, oorlogen in Oekraïne en Gaza/Israël, en de dreiging van machtspolitiek. Uitdagingen die ons soms te boven gaan, maar waarvoor we toch verantwoordelijkheid dragen. Juist nu hebben we waarden, moed, hoop en vertrouwen nodig. Mensen die ons daarin voorgaan — soms met grote persoonlijke offers. Een van hen is de Duitse theoloog Dietrich Bonhoeffer.

Júlia Herku is de Jonge Theoloog der Nederlanden 2025. Als tiener wilde ze psycholoog worden, maar dat veranderde toen ze besefte wat haar het meeste had geholpen toen ze het zelf moeilijk had. Dat was God. Als Jonge Theoloog onderzoekt ze hoe gezinsstructuren de godsbeelden van mensen beïnvloeden. In deze columnserie volgen we wat Júlia meemaakt als Jonge Theoloog.

In deze boeiende passage treffen we allerlei vormen van tegenstellingen aan: de belangrijkste versus de minste, de volwassen discipelen versus het kind, zitten versus staan. Al die tegenstellingen dienen Jezus’ boodschap over het tegendraadse karakter van het Koninkrijk van God. In het onderstaande werk ik een aantal van die tegenstellingen uit.

Woorden en daden: een lastige combinatie. Woorden waar geen daden op volgen, we horen ze bijna iedere dag. ‘Geen woorden maar daden’ dan? Goed voor de voetbalwereld misschien, maar in het algemeen? En een mooi woord, als belofte of aanbeveling, waar een slechte daad op volgt? We maken het al te vaak mee. Het valt daarom op dat het Hebreeuwse ‘dabar’ zowel ‘woord’ als ‘daad’ betekent, maar wel in een heel bijzondere samenhang en met een unieke inhoud.

In de Bijbel komen we overal herders en schapen tegen. Dat is niet verwonderlijk. In het Midden-Oosten van die tijd waren schapen en herders immers deel van het alledaagse leven. Wij daarentegen komen herders en hun schapen misschien in een openluchtmuseum tegen, of hier en daar op de heide, maar zeker niet elke dag en overal. Ook wereldwijd komen herders en schaapskuddes zoals de bijbelschrijvers die kenden, zeker niet overal voor.

De verzoeking in de woestijn, het klinkt vertrouwd. Je zou bijna denken: natuurlijk, een verzoeking is iets voor in de woestijn. Maar is het eigenlijk niet vreemd? De woestijn is een plek van leegte. Een stille, prikkelarme omgeving waar je offline bent. Een soort klooster. Waarom zou dat een plek van beproeving zijn?

Het spreekt haast vanzelf dat we bij de naamgeving van de pasgeboren Jezus als eerste lezen uit Numeri 6,22-27, waarin het gaat over de Naam van God. Aan de naam die mensen elkaar geven, gaat immers de onuitsprekelijke Naam vooraf die boven alle namen uitgaat.

Gevangenisbrieven (en gedichten!) zijn vaak indringend. Er is een sterk besef van de positie waarin men verkeert. Er spreekt een roep om verbinding uit met degenen die buiten zijn, familie, geliefden, de groep waartoe men behoort. Ook een roep om aandacht? Voor de zaak waarvoor men is gevangengezet? Wanneer men vermoedt geen bevrijding tegemoet te kunnen zien, kan zo’n brief ook het opmaken van een balans zijn, zoekend naar de kern van waarvoor je hebt geleefd.

Wie zich deze jaren waagt aan een boek over gender, weet op voorhand dat dit moeilijkheden gaat opleveren. Zowel in samenleving als kerk blinken aan de ene kant de vlijmscherpe tanden van veelkoppige progressieve stemmen, terwijl aan de andere kant traditionele en orthodoxe stromingen hun eigen draaikolk gaande houden. Veel waardering dus voor Jan Minderhoud, die in het boek ‘Geloof en gender: zoeken naar een begaanbare weg’ probeert te laveren tussen deze hedendaagse Scylla en Charybdis.