Katja Tolstoj was vorig jaar de Theoloog des Vaderlands en hield toen ook haar oratie als hoogleraar aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Dit interview is van toen, maar – bij alles wat vandaag in de wereld gebeurt – nog zo actueel…

We kennen er allemaal wel één of meer, van die mensen die vol enthousiasme ‘ervoor gaan’. In de kerk, in onze gemeenten of omgeving zetten ze zich in voor de goede zaak. In deze vaste rubriek worden dit seizoen een paar van die ‘bevlogen mensen’ in het licht gezet.

‘Toen de oorlog in Oekraïne twee jaar geleden uitbrak, nam toenmalig theoloog des vaderlands Thomas Quartier een positie in die veel weerstand opriep. Hij pleitte voor een radicale vorm van geweldloosheid die ook in dit vreselijke conflict als ideaal behouden moet worden. Zelfs wanneer de ambiguïteit van de realiteit ons dwingt tot vormen van geweld, zou het niet onze grondhouding moeten aanpassen, aldus Quartier. Deze overweging deed mij denken aan een dilemma waar de Kerk al sinds haar vestiging mee worstelt.’

‘Wat is de impact van kunstmatige intelligentie die steeds beter, teksten, afbeeldingen en video’s kan maken? Hoe wordt de creativiteit van de mens geraakt door de generativiteit van AI? Of moeten we eigenlijk al spreken van ‘de creativiteit van AI?’ In dit artikel vliegt Jack Esselink de creativiteit van AI aan vanuit filosofie en theologie.’

Bij de vertaling van de Bijbel in een vreemde taal gaat het niet alleen om het vinden van de juiste woorden. Andere zegswijzen en een andere cultuur geven ook zicht op een ander verstaan van de bekende teksten.

In het boek van predikant Joost Röselaers en psychiater Esther van Fenema signaleerden de geïnterviewden een verontrustende leegte. Welke begrippen kunnen helpen om die leegte te vullen en elkaar weer een gedeeld verhaal te vertellen?

Soms fungeert ‘scheiding tussen kerk en staat’ in de samenleving als een soort van stopwoord waardoor elke vorm van samenwerking van kerk en overheid uitgesloten is. De zes artikelen in de serie ‘Relatie met de overheid’ laten anders zien, merkt Klaas-Willem de Jong op, in zijn afsluitende bijdrage aan deze serie.

Vorig jaar kwam er aandacht voor het thema van slavernij en kerk vanwege de viering in 2023 van de afschaffing ervan, 160 jaar geleden. De artikelen in dit jaarboek behandelen de historische achtergrond. Want hoe betrokken was de kerk nu echt bij het Nederlands slavernijverleden?

Op 1 december 2023 sprak Stefan Paas op de Vrije Universiteit Amsterdam over zijn boek ‘Vrede op aarde’. Zijn boek komt op vanuit de vruchtbare bodem van twee theologische ontwikkelingen die allebei grote impact hebben gehad op zijn vakgebied, de missiologie.