Anselmus van Canterbury (1033-1109) was een invloedrijke christelijke denker, bekend om zijn werken Proslogion en Cur Deus Homo. Classicus Vincent Hunink hervertaalde deze middeleeuwse klassiekers in de uitgave Het mysterie van God (Damon, 2024), met een inleiding van Wim Verbaal. Wat kunnen we vandaag nog leren van zijn gedachtegoed? Herademing-redacteur Marianne Vonkeman onderzoekt de blijvende relevantie van Anselmus.

Ik begin graag met wat in de klassieke retorica een captatio benevolentiae wordt genoemd (een poging om de gesprekspartner gunstig te stemmen), al sluit ik niet uit dat sommige anderen hier aanwezig het als een offensio of zelfs als een σκάνδαλον zullen opvatten.1 We zullen zien. Laat ik dus meteen maar met de deur in huis vallen en zeggen dat ik aangenaam verrast was door de ontknoping aan het einde van het boek – die terloopse maar toch niet mis te verstane kritische opmerkingen die je over het concilie van Nicea maakt.

We kunnen niet zonder het heilige, betoogt Jan Martijn Abrahamse in zijn boek Verlangen naar het heilige: Herontdekken wat we verloren hebben. Heiligheid is een ‘onmisbare dimensie’ (12) van het geleefde leven. Onze samenleving is evenwel vergeten dat we het heilige nodig hebben en zo zijn we in een diepe zingevingscrisis verzeild geraakt. Abrahamse is sinds kort lector aan de Christelijke Hogeschool Ede. Het boek is een uitwerking van zijn lectorale rede.

Deze doorwrochte studie, door de auteur nederig “essay” genoemd, biedt een indrukwekkend overzicht van de problematiek van het heilige in de hedendaagse cultuur. In zes hoofdstukken analyseert Jan Martijn Abrahamse de plaats van het heilige als categorie die toelaat om God te denken en te ervaren in het begin van de 21ste eeuw. Het werk van talrijke theologen wordt er op een beknopte maar bevattelijke wijze samengebracht

Recensie van Zo verborgen is God niet. Mystiek en maatschappij bij Titus Brandsma. Peter Nissen maakte een inspirerende keuze uit Brandma’s teksten.

Recensie van De weg naar binnen. De Spiritualiteit van Dag Hammerskjöld. Door hun persoonlijke zoektocht laten Beatrijs Corveleyn en Kees G. Zwart de teksten van Hammerskjöld dichterbij komen. De vertaling door Lars Frendel versterkt dit nog eens.

Recensie van Spiegelfamilie, een monologenbijbel. Kees van der Zwaard kijkt in de spiegel van de Bijbel en leest zijn eigen ervaringen met nieuwe ogen. Sylvia Weve maakte prachtige illustraties. ‘Treffend, soms wat bevreemdend.’

In mei 2024 heb ik de kans gekregen het voorlopige manuscript van dit boek te lezen met daarbij het verzoek, er commentaar op te geven. Commentaar had ik inderdaad. Met de grote lijn kon ik wel min of meer instemmen, maar het geheel vond ik te wijdlopig, en van allerlei details meende ik dat die niet helemaal klopten. Henk Bakker was me dankbaar voor mijn opmerkingen en heeft vele ervan verwerkt. Het huidige boek, met toch nog 646 bladzijden, is ook minder omvangrijk dan het aanvankelijke manuscript.

Ervaringen zijn een theologische bron’, (p.15) dat schrijft hoogleraar in baptistische en evangelische theologie Henk Bakker in de inleiding van zijn nieuwste boek ‘Christus, hoe het geloof zich ontwikkelde in het vroege christendom’. Theologie begint in het dagelijks leven, gebeurtenissen en persoonlijke ervaringen. Dat klinkt mij als praktisch theoloog natuurlijk als muziek in de oren.