In zijn boek ‘Geloof en gender’ zoekt Jan Minderhoud naar een begaanbare weg in vraagstukken rond dit thema. Volgens hemzelf geeft dit boek een tussenstand weer bij deze zoektocht. Daarbij kan dus de vraag zijn: tekent zich in wat hij schrijft inderdaad iets af van een weg om te gaan? Voordat ik inga op deze vraag wil ik eerst zeggen dat het in mijn beleving heel goed is dat er aandacht is voor bezinning op vraagstukken rond gender vanuit het christelijk geloof. Het is mijn ervaring dat hier zeker behoefte aan is. In mijn eigen ontmoetingen met transpersonen en hun naasten kwam dit vaak naar voren.

Hoe kan je onderdeks slapen terwijl je schip vergaat? Volgens Tim Keller verwijt de kapitein van het schip Jona dat hij een man van God is die geen idee heeft van de problemen van de mensen om hem heen. Mogelijk was zijn slaap een manier om te ontsnappen aan zijn eigen zorgen, twijfel en schuld. Daardoor heeft hij geen idee van de situatie waarin de bemanning verkeert en gebruikt hij niet zijn geloofsbron om hen te helpen.

Hoe moeten we denken over de verhouding tussen geloof en wetenschap? En hoe over die tussen geloof en filosofie? Deze vragen zijn uiteraard al veelvuldig besproken in de recente en minder recente geschiedenis van de theologie en filosofie. Nu heeft René van Woudenberg, hoogleraar Epistemologie en Metafysica aan de Vrije Universiteit, er een nieuw boek aan gewijd: Een brug naar God. Hoe filosofie en wetenschap ons voeren naar het mysterie (Utrecht, KokBoekencentrum Uitgevers, 2024, pp. 253).

De Belgische filosoof Louis Dupré (1925–2022) – internationaal geroemd om zijn werk over moderniteit en religie – hield jarenlang dagboekaantekeningen bij over wat hem innerlijk bezighield: denken, lezen, bidden, luisteren. Recensent Jan Venderbos verdiepte zich in deze bundel boordevol hersenspinsels – een selectie uit de periode 1971–2008.

God als onrust—de titel alleen al schuurt en nodigt uit tot nadenken. In dit compacte en toegankelijke boek (142 blz.) verkennen Erik Galle en Erik Borgman de ongrijpbare omgang met God. Twee bevriende schrijvers, twee stemmen, één zoektocht: hoe leef je met een God die je wakker houdt? 

Het boek Een weldadige kracht van Kees van der Kooi is niet af. Hij zegt het zelf, in de epiloog (249). Het kan ook helemaal niet af zijn, omdat het gaat over het Koninkrijk van God dat immers komende is: we zijn nog onderweg. Op weg naar de voleinding bevinden we ons in het krachtenveld van de Geest, maar er zijn ook tegenkrachten. Het verhaal is volop in ontwikkeling, nieuwe hoofdstukken worden geopend. Alleen al dit eschatologische perspectief maakt Een weldadige kracht tot een spannend en belangrijk boek voor iedereen die meer wil begrijpen van het werk van Gods Geest.

Samen groeien in geloof verscheen in 1977, geschreven door de Hongaarse jezuïet Franz Jalics (1927-2021) na een periode van gevangenschap in Buenos Aires. Zijn enige houvast in die periode was het contemplatieve gebed. Vier jaar na zijn overlijden is dit spirituele standaardwerk eindelijk in het Nederlands vertaald. Hoe actueel is deze spirituele klassieker vandaag de dag? Marianne Vonkeman zocht het uit.

Iedereen kan zich min of meer wel een voorstelling maken van de hel. ‘Het was de hel!’ verzucht, na een vakantie met slecht eten en harde bedden in een hotel zonder airconditioning, de een. ‘We krijgen een kijkje in de hel,’ vindt een ander als hij de mensonterende omstandigheden in de wereld ziet. Iets vergelijkbaars geldt voor de hemel. In Het einde van de hel onderzoekt Reinier Sonneveld de mogelijkheid of en hoe we voortleven na onze dood en of we uiteindelijk terecht komen in een hemel of een hel. Zijn conclusie staat aan het begin vast: aan elke hel komt voor iedereen ooit een einde en uiteindelijk zullen we in harmonie met elkaar samenleven. Hij maakt hierbij overigens de disclaimer dat ‘niets vanzelfsprekend is als het gaat over hemel en hel’.

Er zijn vormen van spreken over de Geest waar ik eerlijk gezegd wat onrustig van word. Je krijgt voortdurend het gevoel dat je méér nodig hebt: méér geloof, méér verlangen, méér overgave. En daarvoor moet je dan uit je comfortzone stappen, proclameren, en ‘overwinnend’ leven. Een hijgerig soort christendom, waarvan je buiten adem raakt. Ik herinner me nog goed hoe ik tijdens de diensten in de evangelische gemeente waarin ik opgroeide, een fysieke spanning voelde bij sprekers of zelfverklaarde profeten die een ‘woord van de Heer’ hadden of een beeld wilden doorgeven. Steevast werd de heilige Geest daar verbonden aan het bijzondere, het grootse, het imponerende. Dat heeft al snel iets grotesks. Zo herinner ik me twee studiegenoten die allebei – toevallig – dezelfde profetie hadden ontvangen: ze zouden een grote bediening krijgen. De verleiding is dan groot om cynisch te worden, om het spreken van de Geest op een veilige afstand te houden.