Hoe lang nog?’ (Psalm 80:5) is de typische vraag van wie snakt naar een toekomstperspectief. Telkens opnieuw hopen gelovigen hierbij op een bevrijdende tussenkomst van God. Als de christengemeenschap woorden zoekt voor hun goede nieuws, grijpt men terug naar ideeën en beelden uit eeuwenoude psalmen en profetische teksten. Eens moet er toch een einde komen aan oorlog, uitbuiting, verdrukking. Eens zal God het lot van zijn volk ten goede keren. Dit moment, geeft de lucaanse gemeenschap aan, is nu aangebroken in de geboorte, het leven, sterven en verrijzen van Jezus.

Ieder jaar voor een (hopelijk) volle kerk een geïnspireerde overweging schrijven over dezelfde schriftlezing: voor veel voorgangers is dit een flinke uitdaging. Gelukkig is het kerstverhaal volgens het Evangelie naar Lucas een schitterende tekst, die vanuit veel verschillende invalshoeken bekeken kan worden. In het onderstaande noem ik er een aantal.

Kort voor zijn eerste Pesachviering wordt Jezus door Johannes de Doper aangewezen als ‘het lam van God, dat de zonden van de wereld wegneemt’ (1:29, 35). Met ‘lam’ doelt Johannes niet op een Pesachlam, omdat het Pesachoffer in zijn geheel niet bedoeld is om zonden weg te nemen. Bovendien wijst Johannes Jezus aan als offer voor de wereld. Pesach is iets tussen God en Israël, en gaat over bevrijding uit slavernij.

In deze lange perikoop laat de ‘theologische’ evangelist Johannes zien dat hij ook een uitmuntende verteller is. In Johannes 9 neemt het Johannesevangelie de lezer op eenzelfde manier bij de hand, maar nu via het beeldveld van zien en blind zijn. De voortmeanderende tekst heeft een mystagogische functie: hij leidt stap voor stap in in Jezus’ identiteit.

De teksten van vandaag bevatten op het eerste gezicht meer wij-zij-denken dan mij lief is. De Jezus die Johannes ons overlevert, schept met zijn woorden een onsympathieke afstand tussen zichzelf en zijn hoorders. Hij kwalificeert de mensen die Hij toespreekt uiterst negatief, zonder perspectief op verandering aan te bieden: ‘Jullie zullen in je zonde sterven’ (Johannes 8:21). Vervolgens onderstreept Hij de tegenstelling tussen degenen die wel en niet in Hem geloven. Ook in het briefje 2 Johannes speelt dat contrast op een manier die ik niet als vruchtbaar kan ervaren. Wat is hier aan de hand?

Op het eerste gezicht lijkt Gideons gedoe met die vacht op de dorsvloer weinig van doen te hebben met Jezus’ optreden op het Loofhuttenfeest te Jeruzalem. Maar zoals zo vaak is het mogelijk om het ene bijbelverhaal vanuit het andere te belichten. Gods Woord is als water in de woestijn: leven waar geen leven mogelijk is.

De dag loopt ten einde, de nacht komt naderbij. Zo situeert Marcus het verhaal van de storm op het meer. Wat wordt ons hier veel gezegd over de geheimen van het Koninkrijk! De laatste woorden van Jezus’ parabelrede klinken nog in onze oren, over het mosterdzaadje, het beeld van de weerloze gemeente van Jezus Messias in de grote wereld. Onmiddellijk daarna vertelt Marcus hoe het scheepje van Jezus en zijn vrienden met enkele andere bootjes weerloos op de holle zee van Galilea de donkere nacht tegemoet gaat.

Wat betekent het om rijk te zijn als God de armen uitverkoren heeft? In het boek De hemel te rijk verkent Pieter Dirk Dekker een nieuwe kijk op het omstreden begrip uitverkiezing. Wie een kerk bezoekt, merkt lang niet altijd dat God vooral oog voor de armen heeft. Toch is dat wat de Bijbel betreft een cruciaal aspect van het evangelie.

Het geheel van lezingen in de Paasnacht is bedoeld als één doorlopend verhaal, van Genesis tot het open graf: ‘door de duisternis naar het licht’. Er gaat aan het einde een sterk appel tot navolging vanuit. Daarom is de Paasnacht ook traditioneel een moment waarop nieuwe gemeenteleden zich laten dopen. Veel teksten kunnen als dooptekst worden opgevat: door de dood naar het leven.