Bijbelwetenschappen

‘De Eeuwige loven om zijn trouw’, zegt Psalm 107,21. Maar kun je dat, wanneer je in een situatie verkeert zoals Job of zoals de leerlingen in het bootje? Als je niet weet wat je te wachten staat en het ergste voorziet? Als je ziet dat zovelen om je heen omkomen door geweld van natuur of medemens? Zelfs Jezus voelde zich verlaten aan het kruis. Maar toch…

Door de wonderen en grote tekenen die Stefanus verricht, vol van genade en kracht (6,8), heeft hij in dit boek een statuur als van Jezus in het evangelie. Daar blijft het niet bij. Er worden valse beschuldigingen tegen Stefanus ingebracht die vergelijkbaar zijn met die tegen Jezus (6,14). En na de daaropvolgende preek voor het Sanhedrin (7,1-53) bidt Stefanus bij zijn steniging: ‘Heer Jezus, ontvang mijn geest’ en ‘Heer, reken hun deze zonde niet aan’ (7,59-60).

Marcus is het oudste van de drie synoptische evangeliën. Wie Marcus was weten we niet. Fascinerende en soms noodzakelijkerwijs ook wat speculatieve informatie over Marcus en zijn evangelie biedt Egbert Rooze, die het evangelie volgens Marcus beschouwt als een tegenevangelie.

De situatie in Handelingen 6 past in het schema van Handelingen als geheel: door de werking van de Geest ontwikkelt de gemeente zich, onder meer door steeds nieuwe mensen te bereiken en in zich in te lijven. Daardoor komen er ook nieuwe uitdagingen. Deze uitdagingen vertalen zich in het verder doordenken en ontwikkelen van het zelfverstaan en de praktijk van de gemeente. In Handelingen 6 gaat het daarbij om verschillende taken in de gemeente en de nood van diverse gemeenteleden die zich vertaalt in een verdere ontwikkeling van de organisatie.

Vandaag, de tweede zondag na Trinitatis en de derde na Pinksteren, in de periode van de heilige Geest, lezen we bij Marcus dat Jezus thuiskwam en dat de menigte daar weer samenkwam, zodat het hun volstrekt onmogelijk was om brood te eten. Zijn verwanten, toen zij dit hoorden, gingen eropuit om Hem in bedwang te houden, want ze zeiden dat Hij niet bij zinnen was. De schriftgeleerden, afgedaald vanuit Jeruzalem, zeiden ‘dat Hij Beëlzebul had’, en door de aanvoerder der demonen de demonen uitdreef.

Waarom moesten Ananias en Saffira sterven? Toen uitkwam dat ze een gedeelte van hun bezittingen ten koste van de gemeenschap voor zichzelf hadden gehouden, hadden zij het ideaal van de eerste gemeente geschonden. Maar erger nog was dat ze erover gelogen hadden. Of werd hun gebrek aan geloof hun fataal?

Jezus ligt geregeld in de clinch met de farizeeën over de interpretatie van de geboden. Ze verwijten Hem dat Hij daar te nonchalant mee omgaat. Jezus stelt hun de fundamentele vraag: Waar zijn de geboden eigenlijk voor bedoeld? Maar eigenlijk gaat het de farizeeën ergens anders om: wie heeft het religieus gezag? Jezus laat in zijn reacties merken dat Hij hen doorheeft. Hij antwoordt steeds op twee niveaus, inhoudelijk en op dat van de gezagskwestie. Marcus laat er geen twijfel over bestaan waar deze machtsstrijd op uit zal lopen.

In Handelingen komen tussen de weergave van gebeurtenissen of toespraken enkele ‘tussenstukken’ voor, die op beknopte wijze de situatie in de gemeente beschrijven of waarin iets verteld wordt over de snelle groei of de vruchtbare verkondiging. Eigenlijk zijn het korte samenvattingen die bedoeld zijn als overgang naar een volgende gebeurtenis.

Na Pinksteren kennen we God als Vader, Zoon en Geest. De een vergelijkt het met drie vormen waarin water aanwezig is: water, damp en ijs. Het molecuul is wel hetzelfde, maar het is anders aanwezig, het geeft een andere ervaring. De ander legt de nadruk op de verschillen tussen Vader, Zoon en Geest. Zondag Trinitatis wil de samenhang en compleetheid van deze drie benadrukken. Maar omdat je toch ergens moet beginnen, en het net Pinksteren is geweest, is de focus in dit artikel gericht op de Geest.