Bijbelwetenschappen

In Jeremia 1,4-19 roept en zendt de HEER Jeremia als profeet voor alle volken. De jonge profeet moet zich geen angst laten aanjagen door de Judeeërs, ook al brengt hij hun een boodschap van oordeel.

De verzoeking in de woestijn, het klinkt vertrouwd. Je zou bijna denken: natuurlijk, een verzoeking is iets voor in de woestijn. Maar is het eigenlijk niet vreemd? De woestijn is een plek van leegte. Een stille, prikkelarme omgeving waar je offline bent. Een soort klooster. Waarom zou dat een plek van beproeving zijn?

Aan het begin van de Veertigdagentijd, waarin verschillende passages uit Jeremia en Klaagliederen gelezen zullen worden, lijken we hier in Jeremia 14 een beetje met de deur in huis te vallen. Het is meteen ‘van dik hout’: totale ontreddering vanwege de ‘grote droogte’, die in de eerste verzen beschreven wordt.

Aswoensdag: we gedenken dat we stof zijn en gaan weken in van bezinning en van beperkingen op ons consumeergedrag. Maar ten gunste van wie? Zeker, er zijn allerlei ‘vastenacties’, meestal voor mensen ver weg. Maar wat prevaleert wanneer je daaraan meedoet: echte betrokkenheid bij de mensen voor wie je doneert, of een goed gevoel over jezelf? De lezingen van vandaag confronteren ons met de vraag wat mijn en ons vasten inhoudt, en zegt daarbij wat het zou moeten zijn.

‘Kies je eigen weg’ wordt meestal bedoeld als het loslaten van knellende banden en verbanden. In de Bijbel betekent het kiezen van je eigen weg juist het aanhalen van de band met God. Niet als een knellend korset, maar een weg waardoor je volledig tot je – van God gegeven – recht kunt komen.

Marcus 1,29-39 bestaat uit een aantal korte scènes uit het begin van Jezus’ ‘openbare optreden’: de genezing van de schoonmoeder van Simon (Petrus), algemene genezingen in de stad, Jezus die zich terugtrekt voor gebed, en een tournee van verkondiging en exorcisme in heel Galilea. Er zit een ritme in de tekst: het zijn telkens vignetten met een gedetailleerde interactie tussen Jezus en anderen, gevolgd door een groter verhalend gebaar. Marcus laat hiermee een stukje vertelkunst zien: via de vignetten toont hij de inhoud van Jezus’ algemene optreden, terwijl het algemene optreden de omvang aangeeft van wat Jezus doet.

In de oudtestamentische lezing van deze vierde zondag na Epifanie wordt een opvolger van Mozes uit Israël beloofd, een opvolger die in de naam van de Eeuwige zal spreken. Marcus presenteert Jezus in een van de eerste scènes in zijn evangelie als een jood uit Nazaret wiens nieuwe leer gezag heeft; hogere machten gehoorzamen Hem. Hij is degene die in de naam van de Allerhoogste komt. Paulus besteedt aandacht aan een vraagstuk dat ontstaat onder de aanhangers van Mozes’ opvolger.

‘Op de derde dag’, zo begint dit hoofdstuk. In 1,29.35.43 worden voorafgaande dagen geteld. Wat is nu de eerste dag? Is dat de dag waarop Jezus gedoopt werd? Maar dan is het in 2,1 niet de derde, maar de vierde dag. Het is duidelijk: hier is sprake van een andere tijdrekening. De derde dag is de dag waarop iets geschiedt van Godswege.

Goed nieuws! Dat is zowel het opschrift van het Marcusevangelie als de kern van de zondagslezingen. Het vreugdevolle nieuws bevat een uitnodiging van Godswege, die perspectief en nieuw leven biedt, maar ook uitdaagt om andere wegen te gaan.