Bijbelwetenschappen

Wat bedoelen we eigenlijk met vrij zijn en je vrij voelen? Hoe past de (zomer)vakantie daarin? Gaat het dan alleen om ‘ruimte hebben om leuke dingen te doen’? Of is er meer over te zeggen, concreter: heeft de Bijbel er ook iets over te zeggen?

Van vrijheid naar vreugde is niet zo’n grote stap. Het één vloeit wellicht uit het ander voort. Vreugde is er bij mooie en goede dingen – maar: alleen dán..? Dan is vreugde dus tijd-en situatie-bepaald. Hier gaat het over de Bijbelse vreugde… die er altíjd is! En die je, misschien na wat oefening, elke dag kunt voelen.

‘Moge God ons zegenen, opdat de einden der aarde ontzag hebben voor Hem’ (Ps. 67,8). De slotzin van Psalm 67 omvat datgene waar het visioen in Jesaja 56, de metaforische uitleg en strenge oproep van Romeinen 11 en de ergerniswekkende ontmoeting in Matteüs 15 elk hun eigen licht over laten schijnen.

Jona’s vlucht om aan zijn opdracht te ontkomen heeft hem doen afdalen tot in de zee, tot aan de fundamenten van de bergen (‘afdalen’ – 1,3.3.5; 2,7). Daar klinkt ook de omkeer: JHWH doet hem ‘opgaan uit de groeve’ (2,7). De vraag is: zal Jona de herkansing aangrijpen om gevolg te geven aan zijn roeping?

Jona en Matteüs vertellen over de ergerniswekkende goedheid van God. De God van Jona en de landheer van Matteüs zijn uitermate ruimhartig, wat verkeerd valt bij de profeet en bij de arbeiders van het eerste uur. Je kunt die ergernis zelf meevoelen met Jona en de arbeiders. Maar kun je dezelfde situatie ook bezien alsof je een Nineviet was of een werker van het laatste uur? Zou je ook met de Eeuwige en met Jezus mee kunnen kijken en het goddelijk perspectief het zwaarst kunnen laten wegen?

Het profetenboekje Jona wordt in de joodse traditie gelezen in de lange synagogedienst op Jom Kipoer, Grote Verzoendag, de heiligste van alle joodse feestdagen. De samenstellers van het Oecumenisch Leesrooster stellen daarom voor om het dit jaar als alternatieve lezing te lezen op twee achtereenvolgende zondagen die min of meer samenvallen met Rosj Hasjana, het joodse Nieuwjaar (15-17 september 2023), en Jom Kipoer (24-25 september 2023) en zodoende aan te sluiten bij de joodse feestkalender.

In de kerk gaat het nogal eens over Gods vergevende liefde, die als voorbeeld gesteld kan worden voor onze eigen opstelling tegenover onze medemensen. In de Bijbel zien we echter ook een heel andere God, die woedend wordt en dat niet onder stoelen of banken steekt. Hoe kunnen we dat uitleggen?

Als de zomer langzamerhand in de herfst overgaat, druppelen vooral de basisschoolgebonden gelovigen weer binnen en komen de plannen voor het kerkelijk werk op tafel. De profeet en de evangelist van dienst van deze dag bieden stof om die plannen te onderbouwen en kans van slagen te geven. Ze spreken over onderlinge omgang, zorg om de waarheid, wederzijdse verantwoordelijkheid, openhartigheid en verzoening. Thema’s die bij buitenspel en barbecue op de startzondag onderdeel kunnen uitmaken van een groeiende gemeenschappelijke visie op de roeping en taak van de geloofsgemeenschap in stad en land.

In de brief aan de Romeinen houdt Paulus zich elf hoofdstukken lang bezig met vragen die voor hem urgent waren, maar die voor ons een gepasseerd station zijn. In Romeinen 9 tot 11 worstelt hij met een loyaliteitsconflict. Hoe kan het toch dat de meesten van zijn volk niet met hem meegaan om Jezus Christus te volgen, maar trouw blijven aan de hun vertrouwde eigen traditie? Paulus beseft dat de Tora-observantie en de besnijdenis het jodendom verhinderen om de heidenen te bereiken. Na zijn Damascusmoment wijst hij op Jezus als de vervulling der Wet.