Bijbelwetenschappen

De perikoop over de uitzending van de (tweeën)zeventig volgt onmiddellijk op Jezus’ onderwijs over de radicale levenswandel van de Mensenzoon en het even radicale karakter van de toewijding aan Gods heerschappij, waarvan de concrete vorm het navolgen van Jezus is (9,57-62). Ook de instructies voor de uitgezonden volgelingen liegen er niet om (vgl. ook de uitzending van de twaalf, 9,1-6). De dubbele uitzending – van de twaalf en de (tweeën-) zeventig – heeft zijn achtergrond in de dubbele oriëntatie van het Lucasevangelie: op Israël (twaalf) en de volkeren (zie de volkerenlijst, Gen. 10).

Tijdens zijn audiëntie van 11 augustus 2021 sprak paus Franciscus over de Tora. Teruggrijpend op Paulus stelde hij dat de wet (Tora) geen leven gaf. Ze was niet de vervulling van de belofte, aangezien ze niet in staat was haar te vervullen… Zij die leven zochten, moesten naar Christus kijken en de belofte die in Hem vervuld was.

Als Ruth een deeltje in de Bouquetreeks was geweest, had het idyllische boerenverhaal over het arme meisje dat de gunst verwerft van de rijke landbezitter wel kunnen eindigen in hoofdstuk 3. Waarom moet de complicerende factor van die losser er nog bij gehaald worden? Waarom zo ingewikkeld verteld over de geboorte van die zoon?

God staat klaar voor zijn volk. Met uitgestoken handen. Hij antwoordt zelfs hun die niet vragen. Dit spel van aantrekken en afstoten is de ondertoon in de perikopen van deze zondag. In de grondtekst van de Jesajalezing gaat Gods reactie zelfs vooraf aan de afwijzende houding van zijn volk.

Francine Klagsbrun schreef: ‘Ik zie in deze (…) vrouwen nog steeds wat ik als kind in hen zag: Ruths passiviteit, Naomi’s goedheid die de vorm aanneemt van leiding en controle over Ruth. Ruth dient Naomi graag, vrijwillig, ruimhartig, maar niettemin dient. Naomi domineert Ruth met zorg, diepe liefde, en een oog op Ruths interesses, maar niettemin domineert.’

Het feest van de Drie-eenheid roept vragen op. Hoe kun je drie Personen hebben en toch één God? Wie is nog geïnteresseerd in theologische speculaties of heilshistorische beschouwingen? Misschien moeten we wel een ander spoor inslaan. Zoals de geloofsbelijdenis van Athanasius (wie kent die nog?) eigenlijk pure poëzie is, zo kunnen we ook de teksten van vandaag lezen als poëzie. Wijsheid en woord, geest en licht: het zijn manieren om te spreken over hoe wij ons kunnen verhouden tot de Eeuwige.

Wat met Pasen gezaaid is, wordt met Pinksteren geoogst. Pinksteren is in het jodendom immers een oogstfeest: het Wekenfeest. Na het ‘opstaan’ (Hebr.: qum, Ruth 1,6) van Naomi in Moab, gloort er nieuwe hoop in Betlehem (Ruth 2). Daar is de gersteoogst net begonnen (1,22). Op de achtergrond spelen beloften uit de Tora. Vijfmaal klinkt de naam van de Eeuwige (Hebr.: jhwh, 2,4.4.12.12.20). Driemaal klinken de woorden ‘gunst, genade’ (Hebr.: chen, 2,2.10.13) en ‘aankleven’ (Hebr.: dabaq, 2,8.21.23).

Getuigen zullen ze zijn, de apostelen, wereldwijd. Eerst in Jeruzalem, in het hart van Israël, in Judea en Samaria, en ten slotte in één moeite door tot aan het uiterste der aarde, schrijft Lucas in Handelingen 1,8. Dat lijkt een angstig ambitieuze onderneming, maar het is in lijn met wat de profeten in hun meest royale visioenen voor ogen hadden: Israël tot zegen voor alle volkeren.

Het boek Ruth oogt idyllisch en romantisch, als een liefdesnovelle tegen een pastorale achtergrond. Er staat echter heel wat meer op het spel. Het verhaal over trouw die leven mogelijk maakt, speelt zich af in de spanningsboog tussen de rechters (Ruth 1,1) en het koningschap van David (Ruth 4,22).