Bijbelwetenschappen

Een hedendaagse beeldenstorm deed de godin Asjera recent het nieuws halen. Omvergegooid en vertrapt werden de beeldjes die de godin voorstelden twee dagen voor het sluiten van de tentoonstelling ‘Exodus: hedendaagse kunst, urgente verhalen’. Het bracht Asjera weer onder de aandacht van de moderne (bijbel)lezer.

De lezingen die voor vandaag op het rooster staan, lijken op het eerste gezicht heel verschillend, maar hebben alle één ding gemeen: vreugde. Dat is ook niet verwonderlijk op deze zondag Gaudete (= Verheug u). Maar alle lezingen laten ook zien dat het niet zomaar automatisch vreugdevol is voor hen die de God van Israël volgen. Het is niet: ‘Blij, blij, mijn hartje is zo blij, want Jezus is een vriend van mij.’

Weemoed, verlangen in alle verlorenheid. Herfst die aanhoudt alsof iets anders niet mogelijk is, bijna passief. Deemoed is meer een houding, zou etymologisch een perfecte vertaling zijn van het Latijnse humilitas: nederigheid, bescheidenheid, je buigen. Kan dat een nieuw begin worden, althans een opening daarnaartoe, inkeer nu Hij komt? Advent! Misschien zijn de drie woorden van het opschrift goede kleuren voor het palet van Advent.

Ik begin graag met de laatste woorden van de psalm (85:14), die volgens mij het beste zo te vertalen zijn: ‘Gerechtigheid gaat voor Hem uit, Hij maakt [haar] tot een weg [voor] zijn voetstappen.’ De laatste drie woorden (Hebr.: wejasem ledèrèkh pe‘amaw) worden in elke vertaling weer anders weergegeven. Maar de portée van het slotvers moet wel zijn dat tsèdèq (= geleefde gerechtigheid) de ruimte is die we maken voor de komst van de Eeuwige, de manier waarop we Hem verwelkomen. Dat is een prachtig motto voor de eerste zondag van Advent.

Het verhaal over Adam en Eva is zo’n bekend verhaal. Toch spreekt het nog altijd de lezer en de hoorder aan. Waar ben je?

Zijn de Bijbel en het geloof waar of horen ze bij de waanideeën? Sybrand van Dijk zocht zekerheid en vond een waarheid die vooroordelen opbreekt en een nieuwe wereld schept.

Alle teksten van deze zondag zijn apocalyptisch getint. Ze tonen eindtijdvisioenen die iets onthullen van wat de mensheid te wachten staat. Als die voorbij zijn, zal er een definitieve eindstrijd komen tussen goed en kwaad, maar altijd met het uitzicht dat er uiteindelijk redding zal zijn en het goede zal worden beloond. ‘Beschaamd zullen zij staan, die zich beroemen op goden van niets,’ zo vat Psalmen 97:7 het samen. Hoe actueel voor onze tijd! De lezingen van vandaag stellen aan ieder van ons de vraag: Wat staat mij te doen?

In deze rubriek licht Marleen Hengelaar een kunstwerk uit, dat raakt aan de actualiteit van het kerkelijk jaar. Ze geeft deze keer haar commentaar bij een werk van Gijs Frieling.

Een goede herder scheidt. Hij brengt zijn schapen naar grazige weiden, gaat hun voor door een donker dal, maar houdt de wolf en snode herders op afstand. Hij scheidt de schapen van de bokken. Nodig om een opstand of ongewenste vermenging in de stal te voorkomen. Een goede herder verbindt ook. Hij verbindt zichzelf aan de kudde. Geeft zijn leven.