Inleiding themanummer: Help/hoera – we geloven verschillend!

Dit themanummer gaat over de diversiteit onder ons, wat betreft ons geloven. Zoals de titel al aangeeft: je kunt er blij en gelukkig mee zijn, maar het ook jammer vinden of misschien zelfs ‘help!’ roepen. In deze inleiding worden de verschillende bijdragen even kort aangeduid – zodat u er zin in krijgt..!

Als protestantse gemeentes zichzelf omschrijven op hun website, dan zie je bij de meeste woorden als ‘veelkleurig’, ‘ruimte voor diversiteit’, ‘open’ en ‘gastvrij’. Maar wat betekent dit concreet en klopt het met de werkelijkheid?

Veel gemeentes kennen een brede diversiteit als het gaat om het geloofsleven van gemeenteleden. Dat wordt zichtbaar in de taal, waarin ze hun geloof onder woorden brengen, in (Gods)beelden die aanspreken, rituelen die raken, in voorkeur voor muziekstijlen en in de wijze van vieren.

Deze diversiteit en veelkleurigheid wordt als een rijkdom ervaren. Tegelijkertijd roept het in veel kerken ook spanning en vervreemding op. Zijn we werkelijk benieuwd naar hoe de ander God ervaart in de wereld of in zijn of haar leven? Of zitten we op zondag naast elkaar in de kerkdienst en mopperen we over het hoge gehalte aan liederen, die we niet kennen…?

In dit themanummer kijken we naar de uitdagingen van geloofsdiversiteit. Welke (on)mogelijkheden zijn er om elkaar te verstaan, samen te vieren en elkaar te inspireren? We richten ons daarbij op de lokale gemeentes, al zal ook de diversiteit binnen het grotere verband (landelijk en wereldwijd) meegenomen worden. Doel van het themanummer is inzicht te geven, begrip te kweken en nieuwsgierigheid naar de ander op te wekken. Ook staan er bij diverse artikelen verwijzingen naar een website met meer informatie, een podcast, een boek, of een online-test.

Corina Nagel legt als eerste in haar artikel uit hoe de geloofsontwikkeling samenhangt met de leeftijd van kinderen en jongeren en hoe belangrijk het is om daarvan op de hoogte te zijn. Ze laat aan de hand van praktijkvoorbeelden zien hoe je de plank mis kunt slaan in geloofsgesprekken met tieners en kinderen, bijvoorbeeld bij het kindermoment in de kerkdienst. Het is van belang om als gemeente in te spelen op de wensen én mogelijkheden van kinderen en jongeren als het gaat om geloofsontwikkeling. Als je hier oog voor hebt en in taal en beleving bij hen aan kunt sluiten, is de diversiteit een geweldige zegen.

Vervolgens schetst Marten van der Meulen de huidige situatie van de lokale gemeente. Waar staan we als het gaat om diversiteit, als we kijken naar onze leden en naar wie we als kerken aanspreken en bereiken? Zijn we eigenlijk wel zo veelkleurig als we denken? Hij laat zien dat de PKN een kerk is met voornamelijk leden uit de middenklasse. Veel lokale kerken zijn daarmee dus geen afspiegeling van de Nederlandse samenleving. Wat betekent dit voor haar diaconale en missionaire taak en roeping? Van der Meulen reikt ons een kader aan van de Britse theoloog Samuel Wells. Hij legt uit hoe lokale kerken midden in de samenleving aanwezig kunnen zijn. Hij noemt dat een moeilijke, maar hoopvolle opgave.

Henk de Roest neemt ons in zijn bijdrage mee terug in de tijd, naar de eerste christelijke gemeenten. Hoe gingen zij om met verschillen in geloofservaring en geloofsbeleving? Hij beschrijft hoe de vroege gemeenten de vraag ‘Wie is Jezus?’ centraal stelden en van daaruit samen theologisch nadachten. In deze gemeentes was ruimte voor verschil én voor gesprek hierover.

Hoe kunnen wij dat gesprek aangaan, in onze lokale gemeente? Wilbert van Iperen deelt voorbeelden uit de praktijk en legt uit wat we kunnen doen als de verschillen zo groot zijn, dat vaste overtuigingen in het geding zijn. Hij nodigt (en daagt!) ons uit om als kerkenraad en/of gemeenteleden samen een ‘minimum-uitspraak’ te doen over wat kerk-zijn betekent. Om te zoeken naar wat onze gezamenlijke grond is.

De laatste drie bijdragen laten zien hoe je op een praktische manier de geloofsverschillen kunt herkennen, erkennen en bespreken. Wellicht kun je het gebruiken in de eigen gemeente!

Piet van Veldhuizen schrijft over het boek ‘God 9.0’. In dit boek gaat het over de manier, waarop ons Godsbeeld, mensbeeld en wereldbeeld zich ontwikkelt. Het komt uit bij negen geloofslagen, die allemaal – met hun eigenheid – in de gemeente aanwezig zijn.

Het boek van Gary Thomas, in het Nederlands vertaald als ‘Jouw spiritualiteit: Groei in geloof op jouw unieke manier’, doet dit op een andere manier. Thomas onderscheidt zeven geloofstalen en vraagt je te ontdekken wat jouw persoonlijke taal is. Dit nodigt ook uit tot een gesprek met medegemeenteleden.

In de Protestantse Gemeente Leusden zijn, geïnspireerd door het boek ‘God 9.0’, diverse geloofsgesprekken gevoerd. Gemeenteleden spraken elkaar van hart tot hart over hun geloofsweg, Godsbeeld en geloofstaal. Inspirerend én verbindend.

Veel leesplezier gewenst! We hopen, dat dit nummer je inspireert om in de eigen gemeente het onderlinge geloofsgesprek te voeren.