Het geheel van lezingen in de Paasnacht is bedoeld als één doorlopend verhaal, van Genesis tot het open graf: ‘door de duisternis naar het licht’. Er gaat aan het einde een sterk appel tot navolging vanuit. Daarom is de Paasnacht ook traditioneel een moment waarop nieuwe gemeenteleden zich laten dopen. Veel teksten kunnen als dooptekst worden opgevat: door de dood naar het leven.

Na de kruisdood staan de volgelingen van Jezus voor de moeilijke opdracht om naar anderen toe te verwoorden hoe dit toch niet het einde is, omdat God sterker is dan de dood. Het christelijke getuigenis van de verrijzenis bouwt verder op de joodse ervaring dat God een toekomst schept voor zijn volk, ondanks oorlog, verwoesting, ballingschap en (martel)dood.

Yanniek van der Schans vestigt de aandacht op de grenzen van ‘ruimte maken voor’ tot zwijgen gebrachte groepen in haar column ‘Zelf zwijgen voor wie stil gemaakt is.’ In haar column betoogt ze dat ‘het niet genoeg is om een stem te geven aan degenen die tot zwijgen zijn gebracht zonder individuen die tot die groep behoren daadwerkelijk in staat te stellen het voortouw te nemen.

Volgens de inmiddels overleden opperrabbijn Jonathan Sacks zijn voor een gemeenschap deze drie zaken het belangrijkst: ouders, leraren en gedenken. Ouders en leraren moeten kinderen vertellen over het verleden, om wat toen fout ging in de toekomst te voorkomen en het goede te doen. De onderwerpen in de lezingen van vandaag bevestigen dat belang. Het vertrek uit de slavendienst in Egypte en de voetwassing door Jezus worden nog steeds verteld en herdacht.

De instelling van het Pascha volgens Exodus 12 vormt de introductie op het grote verhaal van de uittocht. Deze instelling wordt gesitueerd tussen de aankondiging (11,1) en het ten uitvoer brengen van de tiende plaag (12:29). Nog voordat God de bevrijding van zijn volk uit Egypte van start laat gaan, vindt er een ‘religieuze anticipatie’ op dit heilsgebeuren plaats. Men kan er ten minste twee tijdsdimensies in onderkennen: een van onvoltooid verleden tijd én een van toekomende tijd. Zo wordt de viering van het Pascha een ‘heilshistorisch knooppunt’ in de tijd.

Verpleeghuisbewoners met dementie komen vaak niet meer uit zichzelf op verhaal. Ze zijn hun inwendige woordenboek kwijt, iedere vanzelfsprekendheid is weg. Maar waar hun gesproken taal hapert, ontmoeten wij hen in muziek. Muziek is ook een taal; muziek en zang blijven het bijna altijd doen.

Gebed heeft niet altijd woorden nodig. Het ontvouwt zich ook in de stilte van je hart. Dat vraagt oefening, die veel oplevert: je gaat beter luisteren en raakt verbonden met wat er om je heen is.

De meeste mensen in Nederland hebben stemrecht. Voor migranten zonder verblijfsvergunning geldt dat niet. Toch ervaren zij elke dag de gevolgen van het overheidsbeleid.

Woorden zijn krachtig, maar stilte is dat ook. Stiltes voeren de spanning op en laten die weer wegebben. Stiltes zorgen ervoor dat we beseffen wat we zojuist hebben gezegd. En ook gebeurt er in de stilte, zonder woorden, soms iets nieuws en onverwachts.