Er verschijnen veel handboeken van de Septuaginta. Dit boek verschijnt tegelijk met W.A. Ross/W.E. Glenny (ed.), T&T Clark Companion to Septuagint Research (Edinburgh: T&T Clark, 2021). Voor de recensie kreeg ik digitale toegang tot het Oxford Handbook, dat uit zeven afdelingen bestaat.

Dit boek, een dissertatie, behandelt een mooi thema. Het kent vijf delen. Eerst geeft de auteur de bedoeling van de studie in de context van het onderzoek tot op heden (1-13). Hier een overzicht van het onderzoek, kort gezegd drie meningen (4-9).

De titel is ontleend aan de patatkraam, waar deze vraag veelvuldig wordt gesteld, maar die hier wordt toegepast op de vraag of onze cultuur en daarin wijzelf met of zonder God kunnen leven. Het is de cultuur van het levensbeschouwelijk materialisme, waarin alleen dat werkelijk heet te zijn wat direct voor ogen is en verklaard kan worden. Alle religie geldt dan als franje of als overbodig.

Na twee millennia hebben Gaius Plinius Secundus (maior) en diens geadopteerde neef Gaius Plinius Caecilius Secundus (minor) over belangstelling weinig te klagen. Van de Historia Naturalis van de oudere Plinius verscheen in 2018 bij Athenaeum een mooie vertaling onder de titel De Wereld.

Twee jongens, vrienden, die verschillend opgroeien en een ander leven leiden. Maar ook: de vader van één van beide jongens, die een centrale rol speelt. Vriendschap, levensloop, bestemming… het komt allemaal aan bod

Wim Jurg heeft in 2011 een boek geschreven waarin de drie hoofrolspelers van Onder dezelfde sterren voorkomen. Tijdens het schrijven van De vierde eeuw: Of hoe het christendom staatsgodsdienst werd bedacht hij dat het mooi zou zijn nog eens een heel boek aan Symmachus, Ambrosius en Theodosius te wijden. Dat boek ligt nu voor ons. De ondertitel is minder gelukkig gekozen. De hoofdrolspelers waren geen vrienden. Ambrosius en Symmachus hebben elkaar waarschijnlijk hooguit een paar keer gezien.

In het gebied noordelijk van de Zwarte Zee lopen de politieke spanningen op. Een expositie in het Allard Pierson-museum in Amsterdam bevindt zich daar nog steeds in opslag, omdat juridisch niet zeker is of de kostbare stukken aan Rusland of aan de Oekraïne terug gegeven dienen te worden. Voor die expositie bestond indertijd alle aanleiding.

‘Ondanks de uiteindelijke nederlaag ervan, valt het belang van de Reformatie voor WitRusland nauwelijks te overschatten (117).’ Dat is een verrassende uitspraak over een land in Oost-Europa. Waarop is dit opmerkelijke oordeel gebaseerd? De kerkgeschiedenis van WitRusland (Belarus) is in het Westen niet algemeen bekend, zeker niet voor wie de taal niet machtig is. Dit boek werd oorspronkelijk geschreven in het Russisch en vervolgens door Callum Walker in het Engels vertaald.

Willebrands (1909-2006), geboren in Bovenkarspel (West-Friesland), werd Rooms-Katholiek priester, werkte enkele jaren als kapelaan in Amsterdam, was nadien hoogleraar filosofie en directeur in Warmond en raakte verzeild in de oecumene: hij werd in 1948 voorzitter van de (toen nieuw opgerichte) Sint-Willibrordvereniging, oecumenisch adviesorgaan van de bisschoppen. Op den duur werd dit zijn hoofdtaak. Naderhand verbreedde zijn oecumenische betrokkenheid zich internationaal.