Bijbelwetenschappen

Passie: een woord met twee gezichten. Enerzijds verwijst het naar lijden, zoals we dat kennen in de Paastijd – de Mattheus Passie herinnert ons eraan. Anderzijds beschrijft het de vurige hartstocht voor iets of iemand, die soms overgaat in een ongezonde obsessie. In een boeiende beeldmeditatie neemt visueel kunstenaar en Joods verhalenverteller (maggidah) Shoshannah Brombacher ons mee door het Bijbelse verhaal van Amnon en Tamar.

In het opstandingsverhaal zoals Johannes het vertelt, treffen we Maria Magdalena alleen aan. Zij is op weg naar het graf.

In de Paasnacht staat het herdenken van verlossing centraal. Het volk van Israël moest door de Schelfzee trekken om bevrijd te kunnen worden.

De Israëlieten komen na veertig jaren woestijn bij het volgende grote keerpunt in hun leven. Bij Jesaja staan de mensen ook op een keerpunt.

De relevantie van het Bijbelse boek Genesis kan nauwelijks overschat worden. Het is dan ook ‘de’ hoeksteen van onze joods-christelijke traditie. Meer nog, het is ‘de’ hoeksteen van onze Westerse cultuur, kunst, literatuur en kijk op de wereld. Maar het boek staat ook altijd centraal in de vaak hoog oplopende discussie en spanningsveld tussen de letterlijke en narratieve dimensies van de verhalen in het boek.

Ik begin graag met wat in de klassieke retorica een captatio benevolentiae wordt genoemd (een poging om de gesprekspartner gunstig te stemmen), al sluit ik niet uit dat sommige anderen hier aanwezig het als een offensio of zelfs als een σκάνδαλον zullen opvatten.1 We zullen zien. Laat ik dus meteen maar met de deur in huis vallen en zeggen dat ik aangenaam verrast was door de ontknoping aan het einde van het boek – die terloopse maar toch niet mis te verstane kritische opmerkingen die je over het concilie van Nicea maakt.

We zijn niet altijd direct eerlijk. Sterker nog, het kan best even duren voor we eerlijk zijn naar anderen en naar onszelf. In het Oude Testament lezen we over de profeet Natan, die het hart van koning David bereikt via een omweg.

Jezus wordt vaak voorgesteld als een zachtaardige man, vriendelijk begaan met wie het moeilijk hebben. Verhalen waarin Hij boos is of pijnlijk eerlijk zijn mening geeft, worden nauwelijks gelezen in de kerk. Vinden we ze ongemakkelijk?

Op Witte Donderdag gedenkt de kerk de maaltijd die Jezus voorafgaand aan zijn lijden en sterven met zijn leerlingen hield.