Bijbelwetenschappen

De bijbel begint met het scheppingsverhaal. ‘In het begin’ heeft ook de klank van een grondslag: in beginsel is het leven zó bedoeld. Het grote refrein is dat God ziet dat het goed is. Onder de hoede van de hemel komt het leven op gang. Het krijgt doel en zin.

Deze bijdrage kijkt naar het godsbeels van Asjera door de tijd heen; wanneer we spreken over Asjera lijkt dat met dezelfde invulling te gebeuren – maar is dat wel zo?

De roeping van Samuel gebeurt niet in één keer. Telkens gaat hij naar Eli als hij zijn naam hoort. Het is niet zo vreemd dat hij denkt dat Eli hem roept, want Samuël is nog een jongen (Hebr.: na‘ar). Kun je te jong zijn om meteen te begrijpen dat het God is die je roept? Of om je door Hem te laten zenden zodra je dat beseft?

Dat de Bijbel belangrijjk is voor kerk- en christen-zijn, is overduidelijk een understatement. Maar wat is de Bijbel nou precies? Wanneer is de Bijbel geschreven? En door wie? En is de Bijbel van christenen, dezelfde als die van joden? Klaas Spronk beantwoord de vraag ‘Wat is de Bijbel?’ in deel 1 van zijn Theologisch drieluik, met ‘de Bijbel is een verzameling boeken.’ Maar wat voor boeken?

Als je vraagt waarover het verhaal van de bruiloft te Kana gaat, zal het antwoord wellicht zijn: dat Jezus water verandert in wijn. De auteur van het Johannesevangelie vat de gebeurtenissen echter anders samen. Er gebeuren drie zaken: Jezus maakt een begin aan zijn tekenen, openbaart zijn glorie, en zijn leerlingen geloven in Hem (Johannes 2:11). Belangrijk is dan niet dát of hoe water in wijn verandert, maar wat dit zegt over Jezus en wat dat betekent voor de gemeenschap.

Jesaja 55:1-11 roept de teruggekeerde ballingen in het ontredderde Jeruzalem op: Laaf en voed je met de gaven van Gods gratie, zoek de Heer terwijl Hij zich laat vinden! In Daniël 3:52-56 (deuterocanoniek) zingen de jongelingen in de vurige oven uitbundig de lof van de Eeuwige op zijn hemelse troon. Met dit lied stemmen ook wij in met ‘al Zijn werken’ (LB 154, Benedicite).

Welke rol had Asjera nu precies als we de bijbelteksten erbij pakken? Was zij inderdaad een vrouwelijke wederhelft van de Israelische God? De teksten in en buiten de Bijbel geven daar wel aanwijzingen toe.

Het is nieuwjaarsdag, dus ook van mijn kant: de beste wensen voor het nieuwe jaar! Dat dit jaar een beter jaar mag worden dan het afgelopen jaar, dat gekenmerkt werd door de coronapandemie. Kerkelijk gezien is nieuwjaarsdag niet meer dan een dag waarop de nieuwe kalenders worden opgehangen. Maar het is ook de achtste dag na de geboorte van Jezus Christus. De dag waarop we erbij stilstaan dat Jezus volgens de traditie als joodse jongetjesbaby besneden werd, en zijn naam publiekelijk bekendgemaakt werd.

De zondag na Kerst is altijd een beetje een deceptie. Het feest waar je de hele tijd naartoe hebt geleefd, is geweest. In plaats van dat de glans van Kerst nog doorschijnt op deze zondag, maken velen juist een pas op de plaats, en pauzeren de kerkgang. Maar de lezingen van deze zondag maken die ‘pas’ niet: die gaan volop verder. Ze gaan in op de belangrijkste vraag: wat met het Kind is begonnen, wat gaat dat allemaal betekenen?