Bijbelwetenschappen

Gods genade wordt door Jona niet als een goede eigenschap gezien. Zijn verhaal geeft ook deze tijd inspiratie om anders te kijken en anders te handelen. Wat weten we van Gods liefde in deze wereld?

Even voor de lezing van vandaag uit 2 Samuel 7 lezen we hoe God David rust heeft gegeven van de vijanden in het rond. Chiram, de koning van Tyrus heeft voor David een huis laten bouwen (2 Samuël 5:11). God zelf komt tekort: ‘Ik heb in geen huis gewoond, van de dag af dat Ik de kinderen Israëls uit Egypte omhoog leidde tot deze dag. Ik heb gewoond in een tent, in een tabernakel’ (7:6).

In het verhaal dat Lucas vertelt over de geboorte van Jezus, treedt een groot hemels engelenkoor op. ‘Engelkens door ’t luchtruim zwevend, zongen zo blij, zo wonderzacht… Glo-ho-ho-ho-hogloria in excelsis deo’. Maar er wordt nog veel meer gezongen in het verhaal.

Wat is biblioloog en hoe gaat bibliodrama? En vooral, wat doet dat met de deelnemende vrouwen? We kunnen meekijken bij twee voorbeelden rond de verhalen van twee bijbelse vrouwen.

De aandacht die de oude Kanaänitische godin Asjera de afgelopen jaren heeft gekregen, heeft geen rechtstreekse parallel in het vroege christendom. Toch is het niet moeilijk een verbinding te zien tussen die twee werelden: enerzijds die van de huidige aandacht voor Asjera als godin in aanvulling op JHWH, de God van Israël, en anderzijds het vroege christendom, en wel de gnostische richting daarvan. Deze verbinding vraagt uiteraard om een toelichting, en die wordt in dit essay gegeven.

Een hedendaagse beeldenstorm deed de godin Asjera recent het nieuws halen. Omvergegooid en vertrapt werden de beeldjes die de godin voorstelden twee dagen voor het sluiten van de tentoonstelling ‘Exodus: hedendaagse kunst, urgente verhalen’. Het bracht Asjera weer onder de aandacht van de moderne (bijbel)lezer.

De lezingen die voor vandaag op het rooster staan, lijken op het eerste gezicht heel verschillend, maar hebben alle één ding gemeen: vreugde. Dat is ook niet verwonderlijk op deze zondag Gaudete (= Verheug u). Maar alle lezingen laten ook zien dat het niet zomaar automatisch vreugdevol is voor hen die de God van Israël volgen. Het is niet: ‘Blij, blij, mijn hartje is zo blij, want Jezus is een vriend van mij.’

Weemoed, verlangen in alle verlorenheid. Herfst die aanhoudt alsof iets anders niet mogelijk is, bijna passief. Deemoed is meer een houding, zou etymologisch een perfecte vertaling zijn van het Latijnse humilitas: nederigheid, bescheidenheid, je buigen. Kan dat een nieuw begin worden, althans een opening daarnaartoe, inkeer nu Hij komt? Advent! Misschien zijn de drie woorden van het opschrift goede kleuren voor het palet van Advent.

Ik begin graag met de laatste woorden van de psalm (85:14), die volgens mij het beste zo te vertalen zijn: ‘Gerechtigheid gaat voor Hem uit, Hij maakt [haar] tot een weg [voor] zijn voetstappen.’ De laatste drie woorden (Hebr.: wejasem ledèrèkh pe‘amaw) worden in elke vertaling weer anders weergegeven. Maar de portée van het slotvers moet wel zijn dat tsèdèq (= geleefde gerechtigheid) de ruimte is die we maken voor de komst van de Eeuwige, de manier waarop we Hem verwelkomen. Dat is een prachtig motto voor de eerste zondag van Advent.