Bijbelwetenschappen

De schepping staat als een ‘huis’, zou je kunnen zeggen als je de woorden leest in Psalm 65,7a: ‘U hebt met kracht de bergen vastgezet.’ Dit
vers vormt als het ware het titelvers van de eerste strofe in een reeks
van drie over de betrouwbaarheid, vruchtbaarheid en rijke oogsten die
de schepping onder Gods heerschappij heeft te bieden.

Het is een oude gewoonte dat een bisschop bij zijn aantreden een wapenspreuk kiest. Een bijkomende gewoonte is dat woorden van die spreuk zijn initialen weergeven. Na wat speurwerk – en het ophalen van ons Latijn – vonden we voor ondergetekende de spreuk Deus Justus et Salvans, naar Jesaja 45:21: ‘Buiten Mij is er geen god die rechtvaardig is en redt.’ Uitspraken als ‘Ik ben JHWH, buiten Mij is er geen god’ (45:5) hebben een kritische functie ten aanzien van goden en godsdienst. Dat is ook het verbindende thema van de lezingen van vandaag.

De tweede tempel moest op bevel van de Perzische koning Cyrus op de plaats worden gebouwd waar vóór de ballingschap de eerste tempel had gestaan. De tweede tempel zal waarschijnlijk zijn gegrondvest boven op de oude fundering die er nog lag (Ezra 3:10). Zo luidde immers het bevel: ‘De fundamenten moeten dezelfde blijven’ (6:3 –NBV). Beter is het dan ook niet te spreken van de bouw van de tweede tempel, maar van de herbouw van de eerste tempel.

In dit artikel kijkt Bart J. Koet naar de verschillende manieren waarop Jezus en Johannes de Doper – of Jan de Doper – omgaan met ascese. In deze tekst wordt duidelijk dat Jezus Jan de Doper schetst ‘als een profeet die dicht bij hem staat en die in zijn leerstijl weliswaar heel anders is, maar toch complementair aan Jezus zelf’.

‘Velen zijn geroepen, maar slechts weinigen uitverkoren.’ Deze uitspraak (Matteüs 22:14) galmt nog na in onze oren. Het tegenovergestelde van ‘eind goed, alles goed’. De wijnen van Jesaja 25:6 en het braadvlees van Matteüs 22:4 zou je er haast door vergeten.

‘Waar je schat is, daar zal ook je hart zijn,’ zegt de uitdrukking (vergelijk Matteüs 6:21). Dat geldt ook in het boek Ezra: waar de tempelschat is, daar zal ook het hart van het volk Israël zijn. Cyrus geeft namelijk het volk de opdracht terug te keren, de tempel te herbouwen en de tempelschat die al die tijd in hun ballingsoord is geweest, mee terug te nemen. Waar die schat is, daar zal het hart van Israël zijn. Niet meer in Babylonië, maar weer in Jeruzalem in Juda.

Lieve Teugels vergelijkt de rollen die Elia in Rabbijnse literatuur krijgt toebedeeld en de manieren waarop in het Nieuwe Testament naar Elia verwezen wordt, zowel met het oog op Johannes als met het oog op Jezus.

Vraag je je als voorganger af hoe je met je gemeente het slavernijverleden en de doorwerking daarvan kunt behandelen? Meld je dan aan voor de webinarserie ‘Geroepen om vrij te zijn’ over slavernij, onderdrukking en de macht van geld in Bijbels perspectief. Het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap (NBG) geeft de webinars op 30 oktober en op 6 en 13 november, met een Antilliaanse gastspreker. Deelname is gratis.

Jesaja 5 en Matteüs 21: een lied en een parabel. In beide speelt een eigenaar en zijn wijngaard de hoofdrol. De profeet zingt het ‘lied van zijn geliefde’ en zijn wijngaard, die deze geliefde met grote zorg en toewijding bewerkt – maar het resultaat is bitter teleurstellend. De evangelist biedt ons geen poëzie, maar een gelijkenis, namelijk een van de twee parabelen waarmee Jezus de hogepriesters en schriftgeleerden van repliek dient op hun vraag naar zijn bevoegdheid.